Statue of Saint Wenceslas

Pomnik świętego Wacława na Wyszehradzie to barokowa konna rzeźba księcia Wacława, która przez ponad dwa wieki stała w centrum Pragi, zanim trafiła do spokojnego parku na wzgórzu Wyszehrad. To starszy i mniej znany krewniak słynnego pomnika sprzed Muzeum Narodowego — ale to właśnie on dał nazwę placu Wacława.

Kto stworzył ten pomnik?

Rzeźbę wykonał w latach 1678–1680 Jan Jiří Bendl, jeden z najbardziej cenionych praskich rzeźbiarzy epoki baroku. Za pracę otrzymał 200 guldenów oraz około dziesięciu korców żytniej mąki — zapłatę typową dla ówczesnych zamówień miejskich. Figurę wykuto w piaskowcu, a przedstawia ona księcia Wacława na koniu, w stroju władcy, jako patrona i obrońcę czeskiej ziemi.

Gdzie pierwotnie stał pomnik?

Pomnik nie zawsze znajdował się na Wyszehradzie. Pierwotnie zdobił fontannę na środku Końskiego Trhu (Koňský trh) w praskim Nowym Mieście — placu targowego, gdzie handlowano końmi. To właśnie od tej rzeźby plac zaczęto z czasem nazywać Placem Świętego Wacława, a dziś znamy go jako Václavské náměstí, czyli plac Wacława. W 1848 roku, w okresie czeskiego odrodzenia narodowego, działacz Karel Havlíček Borovský doprowadził do oficjalnej zmiany nazwy placu na cześć patrona Czech.

Dlaczego pomnik przeniesiono na Wyszehrad?

W XIX wieku plac Wacława przechodził intensywną przebudowę i zaczął pełnić rolę reprezentacyjnej alei handlowej Pragi — dawny barokowy pomnik przestał pasować do nowego, wielkomiejskiego charakteru miejsca. W 1879 roku rzeźbę przeniesiono na Wyszehrad, gdzie ustawiono ją w Štulcovych sadach (Ogrodach Štulca), założonych przez ówczesnego proboszcza kapituły wyszehradzkiej, Mikuláša Karlacha. Kilkadziesiąt lat później, w latach 1912–1913, na dawnym miejscu przy placu Wacława stanął zupełnie nowy, dziś znacznie bardziej znany pomnik świętego Wacława autorstwa Josefa Václava Myslbeka — to jego widzą turyści odwiedzający dziś centrum placu przed Muzeum Narodowym.

Co dziś można zobaczyć na Wyszehradzie?

Oryginalna barokowa rzeźba Bendla, wystawiona na działanie warszawskiej pogody przez ponad wiek, uległa z czasem znacznemu zniszczeniu. Ze względów konserwatorskich oryginał przeniesiono do lapidarium Muzeum Narodowego, gdzie chroniony jest przed dalszym niszczeniem. W Štulcovych sadach na Wyszehradzie stoi obecnie jego wierna kopia, wykonana w 1959 roku z piaskowca — dzieło czeskich rzeźbiarzy kontynuujących tradycję kamieniarską regionu. Kopia zachowuje pierwotny układ kompozycyjny i detale oryginału, pozwalając odczuć klimat barokowego pomnika w otoczeniu zieleni parku.

Dlaczego warto tu przyjść?

Štulcovy sady leżą w obrębie historycznego zespołu fortecznego Wyszehradu, w pobliżu bazyliki świętych Piotra i Pawła oraz cmentarza Wyszehradzkiego, gdzie spoczywają wybitne postacie czeskiej kultury. Spacer do pomnika świętego Wacława można więc łatwo połączyć ze zwiedzaniem reszty wzgórza — spokojniejszej i mniej zatłoczonej alternatywy dla tłumów na placu Wacława w centrum miasta. To miejsce dla osób, które chcą poznać mniej znaną, ale historycznie pierwotną wersję jednego z najważniejszych praskich symboli.

Najczęstsze pytania

Czym różni się ten pomnik od słynnej rzeźby przy Muzeum Narodowym? To starszy, barokowy pomnik z lat 1678–1680 autorstwa Jana Jiříego Bendla, pierwotnie stojący na placu Wacława. Znana dziś rzeźba przed Muzeum Narodowym to inne, późniejsze dzieło Josefa Václava Myslbeka z lat 1912–1913, powstałe po przeniesieniu starego pomnika na Wyszehrad.

Dlaczego plac Wacława nosi taką nazwę? Nazwa pochodzi właśnie od tego barokowego pomnika, który do 1879 roku stał na dawnym Końskim Trhu — placu przemianowanym w 1848 roku na cześć świętego Wacława.

Czy na Wyszehradzie stoi oryginał, czy kopia? W Štulcovych sadach stoi kopia z 1959 roku. Oryginalna, mocno zniszczona rzeźba Bendla znajduje się dziś w lapidarium Muzeum Narodowego w Pradze.

Gdzie dokładnie znajduje się pomnik? W Štulcovych sadach (Ogrodach Štulca) na terenie zespołu fortecznego Wyszehradu, niedaleko bazyliki świętych Piotra i Pawła.