Statue of Saint Procopius

Statua świętego Prokopa to niepozorna, ale intrygująca rzeźba wtopiona w mur gospodarczego dziedzińca na praskim Wyszehradzie — jeden z tych drobnych detali, które łatwo przeoczyć, spacerując między fortecznymi wałami a bazyliką świętych Piotra i Pawła, a które opowiadają własną, osobną historię miejsca.

Gdzie dokładnie stoi statua świętego Prokopa?

Rzeźbę znajdziemy w niszy muru okalającego dziedziniec dawnej gospodarczej siedziby przy ulicy K Rotundě 16/3, w samym sercu wyszehradzkiej twierdzy w Pradze. Współrzędne miejsca to 50.06402, 14.42092 — to obszar, przez który przechodzi większość odwiedzających zmierzających od Rotundy świętego Marcina w stronę cmentarza wyszehradzkiego i bazyliki.

Z czego jest wykonana i kto ją stworzył?

Statua to nowoczesna plastyka wykonana z piaskowca. Ani nazwisko rzeźbiarza, ani dokładny rok powstania nie zostały nigdzie przy samym obiekcie oznaczone — w przeciwieństwie do wielu innych wyszehradzkich pomników, ta figura pozostaje w tym sensie anonimowa. To akurat nie jest wyjątek na Wyszehradzie: obok monumentalnych, dobrze udokumentowanych dzieł stoją tu też skromniejsze realizacje, których pochodzenie z czasem się zatarło.

Czym jest dziedziniec przy K Rotundě 16/3?

Mur, w którym osadzono statuę, należy do dawnej gospodarczej usedlości kapituły wyszehradzkiej — zespołu wywodzącego się jeszcze z epoki barokowej, złożonego dziś z trzech budynków otaczających wspólny dziedziniec. Obecny kształt i zasięg zabudowy pochodzi jednak z XIX wieku, kiedy dziedziniec zyskał formę, którą można oglądać do dziś. Tego typu gospodarcze podwórza służyły niegdyś kapitule wyszehradzkiej do prowadzenia zaplecza rolniczego przy kościele i twierdzy.

Dlaczego statua nie jest zabytkiem, choć stoi na terenie Wyszehradu?

To jeden z ciekawszych paradoksów tego miejsca: choć sama twierdza wyszehradzka jest chronionym zespołem zabytkowym, statua świętego Prokopa formalnie nie podlega ochronie konserwatorskiej. Wymieniana jest jedynie w opisie twierdzy w rejestrze zabytków państwowych jako jeden z elementów rozważanych do ewentualnego objęcia ochroną w przyszłości — pozostaje więc jednym z niewielu wyszehradzkich artefaktów bez formalnego statusu zabytku.

Kim był święty Prokop i dlaczego jest ważny dla Czechów?

Na figurze święty Prokop przedstawiony został ze swoim charakterystycznym atrybutem — u jego stóp znajduje się przykuty na łańcuchu diabeł, motyw, po którym najłatwiej rozpoznać tego świętego w czeskiej sztuce sakralnej. Prokop zajmuje piąte lub szóste miejsce w hierarchii czeskich patronów narodowych, a szczególną czcią otaczają go rolnicy, górnicy oraz winiarze — grupy zawodowe, które od wieków widziały w nim swojego opiekuna. Umieszczenie jego wizerunku na murze gospodarczego dziedzińca, dawniej związanego z rolniczym zapleczem kapituły, nie jest więc przypadkowe — dobrze koresponduje z rolniczym patronatem świętego.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się statua świętego Prokopa? W niszy muru dziedzińca dawnej gospodarczej siedziby przy K Rotundě 16/3 na Wyszehradzie w Pradze, przy współrzędnych 50.06402, 14.42092.

Z jakiego materiału wykonano statuę? Z piaskowca — to nowoczesna rzeźba, przy której nie podano ani nazwiska autora, ani daty powstania.

Czy statua jest zabytkiem chronionym prawem? Nie. To jeden z niewielu wyszehradzkich obiektów bez formalnej ochrony konserwatorskiej, choć figuruje jako potencjalny kandydat w opisie twierdzy w rejestrze zabytków.

Po czym rozpoznać świętego Prokopa na rzeźbach? Po charakterystycznym atrybucie — przykutym na łańcuchu diable u jego stóp.

Dlaczego święty Prokop jest istotny w czeskiej tradycji? Zajmuje piąte lub szóste miejsce wśród czeskich patronów narodowych i jest szczególnie czczony przez rolników, górników i winiarzy.