Statue of Ladislav Jan Pospíšil in Hradec Králové

Pomník Ladislava Jana Pospíšila stoi w Hradcu Králové, u wjazdu na ulicę Československé armády, w pobliżu Pospíšilovy třídy, na skraju parku Žižkovy sady. To brązowe popiersie na granitowym cokole, poświęcone zastępcy burmistrza miasta, który przeszedł do historii jako człowiek odpowiedzialny za zburzenie dawnych fortyfikacji.

Kim był Ladislav Jan Pospíšil?

Ladislav Jan Pospíšil urodził się 24 grudnia 1848 roku w Trutnovie, zmarł 6 marca 1893 roku. Z zawodu był księgarzem i właścicielem drukarni, a w Hradcu Králové pełnił funkcję zastępcy burmistrza. To właśnie on doprowadził do zburzenia józefińskich fortyfikacji otaczających miasto oraz do przejęcia przez miasto terenów dawnej twierdzy wojskowej. Miał również udział w powstaniu miejskiego muzeum. Napis na cokole pomnika – „Lad. Jan Pospíšil, osvoboditel města od pout hradebních" – wprost nazywa go wyzwolicielem miasta z okowów murów obronnych.

Dlaczego zburzenie fortyfikacji było tak ważne?

Hradec Králové przez dziesięciolecia funkcjonowało jako miasto twierdza, otoczone pierścieniem murów, które ograniczały jego rozwój przestrzenny. Rozbiórka umocnień, rozpoczęta 4 sierpnia 1894 roku, otworzyła miastu drogę do rozbudowy poza dawny obwód fortyfikacji. Pomnik stanął w przybliżeniu w miejscu, gdzie ta rozbiórka się rozpoczęła – dziś jest to okolica parku Žižkovy sady, symbolicznie łącząca pamięć o dawnych murach z nową, otwartą przestrzenią miejską.

Jak wygląda pomnik i kto go zaprojektował?

Autorem popiersia jest rzeźbiarz Josef Václav Škoda (1901–1949), a projekt cokołu i całego założenia opracował architekt Jan Rejchl (1899–1985). Pierwotnie planowano wykorzystać do budowy cokołu kamienie pochodzące z rozebranych fortyfikacji, jednak po czterdziestu latach od rozbiórki nie udało się znaleźć odpowiednich bloków – ostatecznie zastosowano granit. Popiersie przedstawia Pospíšila w swobodnej, lekkiej pozie, z planami lub dokumentami w dłoni i przyjaznym uśmiechem – jako połączenie intelektualisty i polityka.

Kiedy odsłonięto pomnik i co przeżył podczas wojny?

Pomnik odsłonięto 25 czerwca 1933 roku. Podczas niemieckiej okupacji został zdemontowany przez władze okupacyjne jako – w ich ocenie – niebezpieczny symbol lepszych czasów. Na szczęście nie trafił na przetop ani nie zaginął i po wojnie mógł wrócić na swoje pierwotne miejsce: ponownie ustawiono go 7 października 1946 roku, przy udziale samego autora, Josefa Václava Škody.

Czy warto zobaczyć ten pomnik?

To niewielki, ale znaczący element historii Hradca Králové – przypomina moment przełomowy w rozwoju miasta, kiedy średniowieczno-nowożytna twierdza zaczęła zamieniać się w otwarte, rozwijające się miasto. Dla osób zwiedzających okolice Pospíšilovy třídy i Žižkovych sadů to naturalny, krótki przystanek łączący spacer po zieleni z lekcją lokalnej historii.

Najczęstsze pytania

Gdzie stoi pomnik Ladislava Jana Pospíšila? U wjazdu na ulicę Československé armády, w pobliżu Pospíšilovy třídy, na skraju parku Žižkovy sady w Hradcu Králové.

Kim był Ladislav Jan Pospíšil? Księgarzem, właścicielem drukarni i zastępcą burmistrza Hradca Králové (1848–1893), znanym z doprowadzenia do zburzenia miejskich fortyfikacji.

Kto zaprojektował pomnik? Popiersie wykonał rzeźbiarz Josef Václav Škoda, a cokół zaprojektował architekt Jan Rejchl.

Kiedy odsłonięto pomnik? 25 czerwca 1933 roku.

Co się z nim stało podczas II wojny światowej? Został zdemontowany przez niemieckie władze okupacyjne jako niebezpieczny symbol, ale przetrwał i wrócił na miejsce 7 października 1946 roku.

Z jakiego materiału wykonano pomnik? Brązowe popiersie osadzone jest na granitowym cokole.