Socha Boženy Němcové

Socha Boženy Němcové stoi w Hradcu Králové przed budynkiem dzisiejszego Gymnázium Boženy Němcové przy ulici Pospíšilova, niedaleko miejsca, gdzie Łaba łączy się z Orlicą. To kamienna rzeźba przedstawiająca siedzącą pisarkę, autorkę słynnej powieści "Babička", jednej z najważniejszych postaci czeskiej literatury XIX wieku.

Kto stworzył pomnik?

Autorem rzeźby jest Josef Škoda, czeski rzeźbiarz, który przygotował ten projekt na konkurs na pomnik Boženy Němcové organizowany w Pradze w 1940 roku. Praca nie zwyciężyła w konkursie, jednak sama rzeźba przetrwała i ostatecznie znalazła swoje miejsce właśnie w Hradcu Králové. Wykonana została z piaskowca z Božanova, materiału często wykorzystywanego w czeskiej rzeźbie kamiennej ze względu na jego trwałość i jasną barwę.

Dlaczego pomnik czekał na odsłonięcie tak długo?

Rzeźbę ukończono jeszcze w 1941 roku, ale ze względu na zmieniającą się sytuację polityczną — trwała wówczas okupacja Czech przez Niemcy — nie doszło wtedy do jej ustawienia w przestrzeni publicznej. Pomnik doczekał się oficjalnego odsłonięcia dopiero w 1950 roku, a więc rok po śmierci samego Josefa Škody. Data ta nie była przypadkowa: rok 1950 to 130. rocznica urodzin Boženy Němcové, co uczyniło odsłonięcie naturalną okazją do upamiętnienia pisarki w mieście nad Łabą.

Dlaczego właśnie to miejsce?

Pomnik ustawiono przed budynkiem szkoły, która nosi imię pisarki — Gymnázium Boženy Němcové. To połączenie funkcji edukacyjnej budynku z postacią patronki tworzy spójną całość: uczniowie codziennie mijają podobiznę autorki, której nazwisko widnieje na fasadzie ich szkoły. Lokalizacja w tej części Hradca Králové, blisko historycznego zbiegu rzek, wpisuje się też w sieć miejsc związanych z czeską kulturą i historią miasta.

Kim była Božena Němcová?

Božena Němcová (1820–1862) to jedna z najbardziej rozpoznawalnych postaci czeskiego odrodzenia narodowego. Jej powieść "Babička", wydana w 1855 roku, do dziś jest lekturą szkolną w Czechach i uznawana jest za jedno z fundamentalnych dzieł czeskiej prozy. Pisarka opisywała w niej życie na czeskiej wsi, czerpiąc inspirację z własnych wspomnień z dzieciństwa spędzonego w Ratibořicach. Poza twórczością literacką Němcová zbierała i spisywała czeskie baśnie oraz podania ludowe, przyczyniając się do zachowania folkloru narodowego w czasach, gdy język czeski i czeska tożsamość kulturowa odradzały się po latach dominacji niemieckojęzycznej administracji i kultury.

Co warto wiedzieć, planując wizytę?

Pomnik znajduje się w łatwo dostępnej części miasta, na trasie spacerowej łączącej centrum Hradca Králové z terenami nad rzekami. To dobre miejsce dla osób interesujących się historią literatury czeskiej lub śledzących szlak pomników i rzeźb publicznych w mieście, znanym z bogatej architektury i licznych realizacji artystycznych w przestrzeni miejskiej. Warto połączyć wizytę przy pomniku ze spacerem w stronę zbiegu Łaby i Orlicy, gdzie znajdują się inne punkty widokowe i obiekty związane z historią Hradca Králové.

Najczęstsze pytania

Kto jest autorem pomnika Boženy Němcové w Hradcu Králové? Rzeźbiarz Josef Škoda, który stworzył ją na konkurs praski w 1940 roku.

Kiedy odsłonięto pomnik? W 1950 roku, w 130. rocznicę urodzin pisarki.

Z jakiego materiału wykonano rzeźbę? Z piaskowca pochodzącego z Božanova.

Gdzie dokładnie stoi pomnik? Przed budynkiem Gymnázium Boženy Němcové przy ulicy Pospíšilova w Hradcu Králové.