Památník obětem komunismu

Památník obětem komunismu to skromny, ale wymowny pomnik w Hradcu Králové, upamiętniający wszystkie niewinne ofiary przemocy reżimu komunistycznego w Czechosłowacji w latach 1948–1989. Stoi na Riegrovo náměstí, jednym z centralnych placów miasta, tuż obok terminalu komunikacji miejskiej i dworca kolejowego, co sprawia, że mija go codziennie wielu mieszkańców i podróżnych.

Jak wygląda pomnik?

Monument ma formę surowej, celowo nieociosanej steli z piaskowca, osadzonej na równie grubo obrobionym cokole z tego samego materiału. Na przedniej ścianie steli, w polu wypełnionym kwadratową siatką wyżłobioną w kamieniu, umieszczono metalowy napis „Obětem komunismu 1948–1989" (Ofiarom komunizmu 1948–1989). Surowa, nieforemna faktura kamienia ma symbolizować brutalność i chaos represji, jakich doświadczyli więzieni, prześladowani i zabici przez reżim.

Kto stworzył pomnik i dlaczego powstał?

Autorem pomnika jest akademicki rzeźbiarz Jan Wagner. Inicjatorem jego budowy był Karel Páral, w latach 1990–1998 przewodniczący okręgowej organizacji Konfederacji Więźniów Politycznych w Hradcu Králové. Páral doskonale znał temat z własnego doświadczenia – w 1949 roku został aresztowany, a w latach 1950–1960 więziony przez władze komunistyczne. To właśnie z jego starań i zaangażowania środowiska byłych więźniów politycznych narodził się pomysł postawienia trwałego upamiętnienia w mieście.

Kiedy odsłonięto pomnik?

Uroczyste odsłonięcie miało miejsce 23 maja 1998 roku na Riegrovo náměstí. Był to moment ważny dla lokalnej społeczności byłych więźniów politycznych i ich rodzin – po latach milczenia epoki komunistycznej mogli oni publicznie i trwale zaznaczyć pamięć o represjach, jakich doświadczyli oni sami lub ich bliscy.

Czy pomnik zmieniał lokalizację?

Tak. Podczas przebudowy Riegrovo náměstí pomnik został przeniesiony o kilka metrów od pierwotnego miejsca. Po zakończeniu prac odbyło się ponowne poświęcenie monumentu – nastąpiło to 17 listopada 2008 roku, w symboliczną rocznicę Dnia Walki o Wolność i Demokrację, podczas spotkania zorganizowanego przez Konfederację Więźniów Politycznych.

Dlaczego warto go zobaczyć?

Pomnik nie jest okazałą atrakcją turystyczną w tradycyjnym sensie – to miejsce refleksji i pamięci, wpisane w codzienną tkankę miasta. Dla osób interesujących się historią XX wieku w Europie Środkowej, a zwłaszcza losami ofiar reżimów totalitarnych, to ważny przystanek pozwalający zrozumieć, jak Hradec Králové i jego mieszkańcy radzą sobie z trudną spuścizną komunizmu. Lokalizacja przy głównym węźle komunikacyjnym miasta sprawia, że łatwo połączyć jego zwiedzanie ze zwiedzaniem pobliskiego centrum.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie stoi pomnik? Na Riegrovo náměstí w Hradcu Králové, w pobliżu terminalu komunikacji miejskiej i dworca kolejowego.

Kto zaprojektował pomnik? Akademicki rzeźbiarz Jan Wagner.

Kiedy odsłonięto pomnik? 23 maja 1998 roku, a po przeniesieniu w związku z przebudową placu ponownie poświęcono go 17 listopada 2008 roku.

Z jakiego materiału wykonano pomnik? Z piaskowca – zarówno cokół, jak i stela mają celowo surową, nieociosaną powierzchnię.

Co upamiętnia pomnik? Wszystkie niewinne ofiary przemocy reżimu komunistycznego w Czechosłowacji w latach 1948–1989.