Pomnik ofiar I wojny światowej w Vysoké nad Labem

Pomnik ofiar I wojny światowej stoi po zachodniej stronie miejscowej szkoły w Vysoké nad Labem, na miejscu, gdzie wcześniej znajdowała się letnia sala gimnastyczna. To skromny, ale wymowny ślad pamięci o mieszkańcach wsi, którzy nie wrócili z frontu w latach 1914–1918.

Kto i kiedy zbudował pomnik?

Inicjatywa upamiętnienia poległych wyszła od miejscowej młodzieży republikańskiej, zrzeszonej w organizacji założonej w 1919 roku, wkrótce po powstaniu Czechosłowacji. Mieszkańcy wsi zebrali na ten cel 12 000 koron – kwotę jak na tamte czasy znaczną, świadczącą o tym, jak ważna była dla społeczności pamięć o poległych sąsiadach, synach i braciach. Pomnik odsłonięto uroczyście 26 czerwca 1921 roku. Podczas ceremonii w jego wnętrzu złożono ziemię przywiezioną z francuskich pól bitewnych oraz dokument pamiątkowy opisujący okoliczności powstania monumentu.

Z czego wykonano pomnik i kto go zaprojektował?

Monument wykonano z jasnego piaskowca hořickiego, pochodzącego z kamieniołomu w majątku Vysoký Chvojnec. Za jego artystyczny kształt odpowiadał praski rzeźbiarz Josef Doležal. Kompozycja rzeźbiarska ma charakter typowy dla powojennych pomników wojennych w Czechach – łączy prostą, monumentalną formę z elementami symbolicznymi nawiązującymi do żałoby i ofiary.

Co mówi napis na pomniku?

Na pomniku wyryto słowa: „Činy vaše nechť nedají zapomenout minulosti, vždy připomenou národu povinnost k budoucnosti” – w wolnym tłumaczeniu: „Wasze czyny niech nie pozwolą zapomnieć przeszłości, zawsze przypomną narodowi obowiązek wobec przyszłości”. Poniżej inskrypcji umieszczono tablicę z 32 nazwiskami poległych mieszkańców wsi wraz z ich wiekiem – konkretna liczba i imiona nadają pomnikowi osobisty, niemal rodzinny charakter, typowy dla lokalnych monumentów wojennych powstających w całej ówczesnej Czechosłowacji.

Jaka jest historia miejsca po odsłonięciu?

Przez dekady pomnik pozostawał centralnym punktem lokalnych uroczystości rocznicowych związanych z pamięcią o I wojnie światowej. W 2008 roku przeszedł renowację, dzięki której zachował czytelność inskrypcji i formę rzeźbiarską zbliżoną do pierwotnej. Dziś nadal pełni funkcję miejsca pamięci, przy którym odbywają się uroczystości związane z rocznicami historycznymi.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie stoi pomnik? Po zachodniej stronie budynku miejscowej szkoły w Vysoké nad Labem, na terenie dawnej letniej sali gimnastycznej.

Ile osób upamiętnia pomnik? Tablica wymienia 32 nazwiska mieszkańców wsi poległych podczas I wojny światowej, wraz z ich wiekiem.

Z jakiego materiału wykonano monument? Z piaskowca hořickiego, jasnego kamienia wydobywanego w pobliskim majątku Vysoký Chvojnec.

Kto zaprojektował pomnik? Praski rzeźbiarz Josef Doležal.

Kiedy odbyło się odsłonięcie? 26 czerwca 1921 roku, podczas uroczystości, w trakcie której złożono w pomniku ziemię z francuskich pól bitewnych oraz dokument pamiątkowy.

Czy pomnik był renowowany? Tak, w 2008 roku przeprowadzono prace konserwatorskie przywracające mu pierwotny wygląd.