Karel Bezdíček

Pomnik Karla Bezdíčka w Sezemicích to jeden z tych obiektów, które łatwo minąć bez świadomości, jaka historia się za nimi kryje. Piaskowa rzeźba przedstawia mężczyznę w chwili śmierci na polu bitwy – i nie jest to artystyczna przesada, lecz dosłowne odwzorowanie wydarzenia, które naprawdę miało miejsce.

Kim był Karel Bezdíček?

Karel Bezdíček urodził się 27 stycznia 1888 roku w Wiedniu, ale to właśnie Sezemice koło Pardubic stały się miejscem, gdzie dorastał – tu przeniosła się jego rodzina. Z zawodu był krawcem, działał też w paryskim Sokole, co dla wielu Czechów żyjących wówczas we Francji było naturalnym środowiskiem narodowym i towarzyskim.

Gdy wybuchła pierwsza wojna światowa, Bezdíček zaciągnął się jako ochotnik do kompanii „Nazdar" – czeskiej jednostki złożonej z krajanów mieszkających we Francji, walczącej w szeregach Legii Cudzoziemskiej. Był to jeden z pierwszych czeskich formalnych udziałów zbrojnych po stronie ententy, mający ogromne znaczenie symboliczne dla późniejszych starań o niepodległość.

Jak zginął?

9 maja 1915 roku kompania „Nazdar" wzięła udział w ataku na wzgórze oznaczone jako punkt 140, w rejonie walk pod Arras. Natarcie zakończyło się zdobyciem pozycji, ale kosztem ogromnych strat – zginęło 42 żołnierzy, a 90 zostało rannych. Straty te w praktyce zniszczyły jednostkę jako zorganizowaną formację. Wśród poległych był Karel Bezdíček, zabity wybuchem pocisku artyleryjskiego.

Pomnik i jego historia

Na cześć Bezdíčka wzniesiono w Sezemicích nad Loučnou pomnik jeszcze w okresie międzywojennym, za czasów pierwszej republiki. Rzeźba z piaskowca ukazuje go w momencie śmierci – w mundurze francuskiej armii, trzymającego sztandar kompanii „Nazdar". To rzadki przykład pomnika, który nie idealizuje bohatera w pozie triumfu, lecz oddaje dramatyczny, ostatni moment jego życia.

Historia samego obiektu jest równie niezwykła jak biografia człowieka, którego przedstawia. W czasie drugiej wojny światowej pomnik został zakopany pod ziemią, by uchronić go przed zniszczeniem lub konfiskatą przez okupanta. Po wojnie odkopano go i przywrócono na widok publiczny – ze zdumiewająco niewielkimi uszkodzeniami, biorąc pod uwagę lata spędzone w ukryciu.

Dlaczego warto to zobaczyć?

Pomnik Karla Bezdíčka to nie jest typowa turystyczna atrakcja z folderu – to miejsce pamięci, które łączy lokalną historię Sezemic z szerszym kontekstem czeskich starań o niepodległość w czasie pierwszej wojny światowej. Warto się przy nim zatrzymać, jeśli interesuje nas historia legionów czeskosłowackich albo po prostu chcemy zobaczyć rzeźbę o niecodziennej, mrocznej symbolice.

Pamięć o Bezdíčku jest w Sezemicích wciąż żywa – lokalna społeczność co jakiś czas organizuje uroczystości upamiętniające jego śmierć, a jego imię noszą jednostki Aktywnych Rezerw, co pokazuje, że historia sprzed ponad stu lat nadal ma tu znaczenie.

Najczęstsze pytania

Kim był Karel Bezdíček? Rodowitym mieszkańcem Sezemic (choć urodzonym w Wiedniu), krawcem z zawodu, który jako ochotnik wstąpił do czeskiej kompanii „Nazdar" walczącej w szeregach francuskiej Legii Cudzoziemskiej podczas pierwszej wojny światowej.

Kiedy i jak zginął? Zginął 9 maja 1915 roku podczas ataku na wzgórze 140 w rejonie Arras, trafiony wybuchem pocisku artyleryjskiego.

Dlaczego pomnik ukrywano pod ziemią? Aby uchronić go przed zniszczeniem w czasie drugiej wojny światowej – po wojnie odkopano go w stosunkowo dobrym stanie.

Co przedstawia rzeźba? Bezdíčka w chwili śmierci, w mundurze francuskim, ze sztandarem kompanii „Nazdar" w dłoniach.