Statua świętego Franciszka Ksawerego na Moście Karola

Statua świętego Franciszka Ksawerego stoi po południowej stronie Mostu Karola w Pradze, wśród trzydziestu barokowych rzeźb, które od wieków zdobią ten najsłynniejszy praski most. Grupa figuralna przedstawia jezuickiego misjonarza w otoczeniu postaci symbolizujących ludy, wśród których głosił chrześcijaństwo na drugim końcu świata. To jedna z bardziej rozbudowanych kompozycji na moście — zamiast pojedynczej postaci świętego turysta znajdzie tu całą scenę pełną alegorii i gestów.

Kto stworzył statuę i kiedy powstała?

Oryginalną rzeźbę wykonał w 1711 roku Ferdinand Maxmilián Brokoff, jeden z dwóch czołowych rzeźbiarzy pracujących przy dekoracji Mostu Karola (obok Matyáša Bernarda Brauna). Brokoff jest autorem kilku innych figur na moście, a kompozycja poświęcona Ksaweremu należy do jego bardziej rozbudowanych realizacji — wielopostaciowa scena wymagała innego podejścia niż pojedyncze figury świętych ustawione gdzie indziej na moście.

Co przedstawia kompozycja rzeźbiarska?

Święty Franciszek Ksawery stoi na kamiennej płycie niesionej przez cztery alegoryczne postacie, które reprezentują ludy nawrócone dzięki jego misji. Po lewej stronie płyty widnieje Tatar z dwoma mieczami, po prawej Maur, a za nimi — z lewej Chińczyk, z prawej mieszkaniec Indii. W górnej części grupy, u stóp stojącego świętego, klęczy pogański władca proszący o chrzest, a obok niego młodzieniec podaje muszlę używaną do chrztu. Cała scena opowiada więc jeden moment: nawrócenie i chrzest, symbolicznie odnoszący się do misji Ksawerego w Azji.

Dlaczego dzisiejsza statua to nie oryginał z 1711 roku?

Most Karola wielokrotnie cierpiał od powodzi, a jedna z najpoważniejszych uderzyła w 1890 roku, gdy fala zerwała kilka przęseł mostu. Oryginalna rzeźba Ksawerego spadła wówczas do Wełtawy razem z inną statuą. Fragmenty wydobyto z rzeki dopiero w 1901 roku, a na miejscu dawnej kompozycji przez kolejne lata brakowało pełnej rzeźby. Nową wersję, będącą kopią dzieła Brokoffa, wykonał w 1913 roku rzeźbiarz Čeněk Vosmík — i to właśnie ta replika stoi dziś na moście.

Kim był Franciszek Ksawery, którego przedstawia rzeźba?

Franciszek Ksawery to jeden ze współzałożycieli zakonu jezuitów, towarzysz Ignacego Loyoli od pierwszych lat istnienia zakonu. Znany jest przede wszystkim jako misjonarz, który prowadził działalność ewangelizacyjną w Azji — w Indiach, Japonii i innych rejonach kontynentu. Postacie u podnóża rzeźby (Tatar, Maur, Chińczyk, mieszkaniec Indii) nawiązują wprost do geograficznego zasięgu jego misji.

Gdzie dokładnie szukać tej statuy na moście?

Rzeźba znajduje się po południowej stronie Mostu Karola, w ciągu barokowych figur ustawionych na filarach mostu. Spacerując od strony Starego Miasta w kierunku Malej Strany (lub odwrotnie), warto zwolnić przy tej grupie — jej wielopostaciowa kompozycja wyraźnie odróżnia się od pojedynczych figur świętych stojących obok.

Najczęstsze pytania

Kto jest autorem statuy? Oryginał wykonał w 1711 roku Ferdinand Maxmilián Brokoff. Obecna rzeźba to kopia z 1913 roku autorstwa Čeňka Vosmíka.

Dlaczego oryginalna rzeźba nie stoi już na moście? Spadła do Wełtawy podczas powodzi w 1890 roku, gdy zawaliła się część przęseł mostu. Fragmenty wydobyto w 1901 roku, a kilka lat później zastąpiono je nową kopią.

Kogo przedstawiają postacie niosące płytę pod świętym? Cztery alegoryczne figury symbolizujące ludy nawrócone przez Ksawerego: Tatara z dwoma mieczami, Maura, Chińczyka i mieszkańca Indii.

Po której stronie mostu stoi statua? Po południowej stronie Mostu Karola.

Kim był Franciszek Ksawery? Jezuickim misjonarzem i współzałożycielem zakonu jezuitów, znanym z działalności ewangelizacyjnej w Azji.