Statue of Francis Borgia, Charles Bridge

Posąg świętego Franciszka Borgiasza stoi po południowej stronie Mostu Karola w Pradze, wśród trzydziestu barokowych rzeźb zdobiących tę słynną przeprawę przez Wełtawę. Grupa figuralna przedstawia jezuickiego świętego w otoczeniu dwóch aniołów i należy do dzieł czeskiego rzeźbiarza Ferdinanda Maxmiliána Brokoffa.

Kto to jest Franciszek Borgiasz?

Franciszek Borgiasz urodził się w 1510 roku w Gandíi w Hiszpanii jako prawnuk papieża Aleksandra VI. Zanim wstąpił do zakonu, prowadził życie hiszpańskiego arystokraty — służył na dworze króla Karola I, w 1539 roku objął urząd wicekróla Katalonii, a po śmierci ojca w 1543 roku odziedziczył tytuł czwartego księcia Gandíi. Ożenił się z Leonor de Castro, portugalską szlachcianką, z którą miał ośmioro dzieci.

Śmierć żony w 1546 roku odmieniła jego życie. Franciszek zaczął porządkować sprawy majątkowe, by móc zrzec się tytułów na rzecz najstarszego syna i poświęcić się religii. W 1547 roku potajemnie wstąpił do Towarzystwa Jezusowego, a w 1550 roku udał się do Rzymu, gdzie został oficjalnie przyjęty do zakonu przez samego Ignacego Loyolę. Piętnaście lat później, na drugiej kongregacji generalnej w 1565 roku, został wybrany trzecim przełożonym generalnym jezuitów. Franciszek Borgiasz odegrał kluczową rolę w rozwoju zakonu na świecie, wspierając zakładanie kolegiów i ośrodków edukacyjnych. Zmarł w 1572 roku, a w 1670 roku papież Klemens X kanonizował go jako świętego.

Jak wygląda posąg na moście?

Rzeźbę wykonał w 1710 roku Ferdinand Maxmilián Brokoff, jeden z czołowych czeskich rzeźbiarzy barokowych, znany z licznych realizacji na Moście Karola. Centralną postacią kompozycji jest sam Franciszek Borgiasz, przedstawiony jako duchowny z rodu Borgiów. Po bokach umieszczono asymetrycznie dwa anioły, z których jeden trzyma wizerunek Madonny, a drugi — naczynia liturgiczne związane z sakramentami.

U podstawy cokołu znajdują się atrybuty odnoszące się do wcześniejszych etapów życia świętego: hełm, przypominający o jego służbie wojskowej, korona, nawiązująca do czasów, gdy był wicekrólem Katalonii, oraz szkarłatny kapelusz kardynalski — symbol godności, której Franciszek Borgiasz miał nigdy nie przyjąć. Na wyższej części cokołu widnieje herb fundatora, praskiego burgrabiego, który zlecił Brokoffowi wykonanie rzeźby.

Posąg, który dziś oglądają turyści na moście, jest kopią wykonaną w latach 2018–2019. Oryginał z 1710 roku, jak większość barokowych rzeźb z Mostu Karola, ucierpiał przez wieki od warunków atmosferycznych i zanieczyszczenia powietrza, dlatego zdecydowano się zastąpić go wierną rekonstrukcją.

Gdzie dokładnie stoi rzeźba?

Posąg znajduje się na południowej balustradzie Mostu Karola, w ciągu innych barokowych rzeźb świętych, które od przełomu XVII i XVIII wieku nadają temu miejscu charakterystyczny, uroczysty wygląd. Most Karola łączy Stare Miasto z Małą Straną i jest jedną z najczęściej odwiedzanych atrakcji Pragi, dlatego warto zwrócić uwagę na poszczególne rzeźby, spacerując pieszo w obu kierunkach.

Najczęstsze pytania

Kim był Franciszek Borgiasz? Był hiszpańskim arystokratą, księciem Gandíi i wicekrólem Katalonii, który po śmierci żony wstąpił do jezuitów i został trzecim przełożonym generalnym tego zakonu, a w 1670 roku został kanonizowany.

Kto wyrzeźbił posąg na Moście Karola? Autorem rzeźby z 1710 roku jest Ferdinand Maxmilián Brokoff, czeski rzeźbiarz barokowy, twórca kilku innych figur zdobiących most.

Co przedstawiają atrybuty na cokole? Hełm symbolizuje wcześniejszą służbę wojskową świętego, korona nawiązuje do jego funkcji wicekróla Katalonii, a szkarłatny kapelusz przypomina o godności kardynalskiej, której miał nie przyjąć.

Czy to oryginalna rzeźba z XVIII wieku? Nie — obecnie eksponowana rzeźba to kopia z lat 2018–2019, wykonana w miejsce oryginału z 1710 roku, uszkodzonego przez wieki ekspozycji na działanie warunków atmosferycznych.