Starý zámek Ratboř

Starý zámek Ratboř to dawna gotycka tvrz przebudowana w barokowy, a później modernistyczny zamek, stojąca we wsi Ratboř w regionie Kolín w Czechach.

Jak dotrzeć?

Ratboř leży w środkowych Czechach, w powiecie Kolín, niedaleko miasteczka Červené Pečky. Najwygodniej dojechać samochodem — wieś jest oddalona o kilkanaście kilometrów od Kolína, ważnego węzła kolejowego na trasie Praga–Kolín–Pardubice, skąd można kontynuować podróż lokalnym transportem lub taksówką. Okolica jest typowo rolnicza, płaska, więc dojazd rowerem z sąsiednich miejscowości również nie stanowi problemu.

Co zobaczysz?

Starý zámek to obiekt o wyjątkowo długiej i warstwowej historii budowlanej. Pierwsza pisana wzmianka o tutejszej tvrzy pochodzi z 1389 roku, gdy majątek przypadł jako lenno królowi Wacławowi IV — samą fortyfikację wzniesiono prawdopodobnie już w połowie XIV wieku, choć jej fundator nie jest znany. Przez kolejne stulecia budowla wielokrotnie zmieniała właścicieli i funkcję.

Przełom nastąpił w 1723 roku, kiedy majątek kupił Karel Jáchym Breda, właściciel pobliskich Červených Peček. Zlecił on przebudowę starej tvrzy na barokowy zameczek — powstał wówczas jednopiętrowy budynek na prostokątnym planie, krytym łamanym gontowym dachem, który do dziś stanowi trzon południowego skrzydła zamku. Z najstarszej fazy budowy zachował się fragment północnej ściany tego skrzydła.

W 1734 roku Ratboř kupiła na aukcji hrabina Marie Karolína Khevenhüllerová i uczyniła zamek swoją główną rezydencją. Kolejny wielki zwrot przyniósł rok 1890, gdy majątek nabył kolínski kupiec Bernard Mandelík. To jego syn Robert zlecił fundamentalną przebudowę w latach 1912–1915 według projektu architekta Jana Kotěry — jednego z najważniejszych przedstawicieli czeskiej architektury modernistycznej. Kotěra dodał nowe, wysunięte na północ skrzydło centralne oraz oryginalną szklaną ogrodową werandę (zimowy ogród). Przebudowa Starego zámku uznawana jest za jedno z najbardziej odważnych dzieł Kotěry na czeskiej wsi — architektoniczne połączenie ducha starej szlacheckiej rezydencji z nowoczesnymi ideami mieszkania z początku XX wieku.

Od 31 grudnia 1965 roku Starý zámek, wraz z sąsiadującym spichlerzem oraz kompleksem Nowego zámku, jest wpisany do centralnego rejestru nieruchomych zabytków kultury Republiki Czeskiej.

Obiekt bywał także wykorzystywany jako plener filmowy — pojawił się m.in. w czeskiej komedii „Ro(c)k podvraťáků" (2006) oraz w filmie „Visiteurs 3: Rewolucja" (2016), a w marcu 2026 roku gościł ekipę amerykańskiej produkcji „What Happens at Night" w reżyserii Martina Scorsese, z Leonardo DiCaprio i Jennifer Lawrence w rolach głównych.

Kiedy przyjechać?

Najlepszym momentem na wizytę jest wiosna i lato, gdy okoliczna, rolnicza sceneria środkowych Czech prezentuje się najbardziej zielono, a długie dni pozwalają swobodnie zwiedzić także pobliskie atrakcje regionu Kolín. Warto sprawdzić przed przyjazdem aktualne informacje o dostępności obiektu, ponieważ zamek bywa czasowo zamykany na potrzeby produkcji filmowych.

Najczęstsze pytania

Czym różni się Starý zámek od Nowego zámku w Ratboři? Są to dwa odrębne, choć sąsiadujące obiekty w tej samej wsi — Starý zámek to starsza budowla, wywodząca się ze średniowiecznej tvrzy przebudowanej w XVIII wieku na barok, a następnie na początku XX wieku zmodernizowana przez Jana Kotěrę. Oba kompleksy są jednak wpisane do rejestru zabytków wspólnie.

Kto zaprojektował ostatnią wielką przebudowę zamku? Przebudowę w latach 1912–1915 zaprojektował Jan Kotěra, uważany za ojca czeskiego modernizmu architektonicznego, na zlecenie Roberta Mandelíka.

Czy zamek można oglądać od wewnątrz? Dostępność wnętrz zależy od aktualnego przeznaczenia obiektu i harmonogramu ewentualnych produkcji filmowych — warto to zweryfikować lokalnie przed planowaną wizytą.

Dlaczego zamek jest znany wśród filmowców? Ze względu na malowniczą, autentyczną architekturę i spokojne, wiejskie otoczenie Starý zámek był lokacją kilku produkcji, w tym międzynarodowej produkcji z udziałem Leonardo DiCaprio i Jennifer Lawrence.