Tvrz Lošany

Tvrz Lošany to gotycka wieża mieszkalna stojąca na terenie dawnego folwarku w Lošanach, wsi w środkowych Czechach, około 8 km na południowy zachód od Kolína. Kamienna budowla wznosi się nad niewielkim stawem, który jeszcze do niedawna zasilał otaczającą ją fosę — dziś już zasypaną.

Kiedy powstała wieża i kto ją zbudował?

Historycy datują powstanie tvrzy na połowę XIV wieku; pierwsza pisana wzmianka pochodzi z 1355 roku. Najprawdopodobniej budowę zamówił kutnohorski mieszczanin z rodu Číšníků, który w ten sposób zaznaczył swoją pozycję w regionie. Pierwotnie obiekt liczył trzy piętra i był otoczony wodą — typowe rozwiązanie dla siedzib obronnych tej epoki.

Jak zmieniali się właściciele przez wieki?

W 1410 roku Lošany trafiły w ręce Hamana Aldera, założyciela rodu Alderów z Lošan, który władał majątkiem przez kolejne dziesięciolecia. W 1478 roku wieżę odkupił Jan Čabelický z rodu panów z Soutic — to on dobudował czwarte piętro nakryte wysokim dachem i rozbudował zabudowania gospodarskie wokół dziedzińca.

Po 1513 roku zadłużony Prokop Čabelický sprzedał całość miastu Kutna Hora, które zarządzało majątkiem przez kolejne stulecia, remontując go po pożarach w XVIII wieku i ponownie w XIX wieku. W tym czasie, w połowie XIX wieku, właścicielem folwarku był František Mašín — przodek generała Josefa Mašína, bohatera czechosłowackiego ruchu oporu, który urodził się w sąsiednim domu na tym samym gospodarstwie. Sama wieża tvrzy pozostaje jednak odrębnym obiektem od rodzinnego domu Mašínów, w którym dziś działa Pamiątnik Trzech Powstań.

Po 1946 roku wieżę z folwarkiem przejęło małżeństwo Václava i Ludmily Švédów, a w 1952 roku komunistyczne państwo skonfiskowało majątek i przekazało go Państwowemu Gospodarstwu Rolnemu w Kolínie. Od 2002 roku obiekt znajduje się w rękach prywatnych — należy do rodziny Heldenburgów.

Jak wygląda tvrz i czy można ją zwiedzić?

Zachowana wieża ma podstawę około 8,2 na 8,3 metra i wysokość sięgającą 17 metrów. Mury wzniesiono z łamanego kamienia, a narożniki wzmocniono ciosami piaskowca. W piwnicy zachował się renesansowy odcinkowy portal, pierwsze piętro nakrywa gotyckie sklepienie żebrowe, a wyższe kondygnacje — w tym dobudowane później piętro czwarte — mieściły pomieszczenia mieszkalne z drewnianymi stropami, schodami i boazerią. Na południowej ścianie, tam gdzie wcześniej sięgała fosa, zachowała się dawna latryna.

Od 1958 roku tvrz jest zabytkiem chronionym prawem, a w 2012 roku figurowała na liście najbardziej zagrożonych zabytków w Czechach. Obiekt jest własnością prywatną i nie jest otwarty dla turystów — można go obejrzeć jedynie z zewnątrz, z drogi prowadzącej przez wieś.

Najczęstsze pytania

Czy tvrz Lošany można zwiedzić od wewnątrz?

Nie. Budowla znajduje się w rękach prywatnych i nie jest udostępniona publicznie — dostępny jest jedynie widok z zewnątrz.

Czym różni się tvrz od Pamiątnika Trzech Powstań w Lošanach?

To dwa różne obiekty na terenie tej samej wsi. Tvrz to średniowieczna wieża mieszkalna, natomiast Pamiątnik Trzech Powstań powstał w rodzinnym domu generała Josefa Mašína, w innym budynku tego samego gospodarstwa.

Ile lat ma budowla?

Ponad 650 — pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1355 roku, a sama wieża powstała najpewniej kilka lat wcześniej.

Jak dojechać do Lošan?

Wieś leży około 8 km na południowy zachód od Kolína, w środkowych Czechach, i jest dostępna drogami lokalnymi łączącymi ją z Kolínem oraz Kutną Horą.