Nový zámek Ratboř

Nový zámek Ratboř to secesyjno-klasycystyczna willa niedaleko Sedlova, jedna z najważniejszych realizacji architekta Jana Kotěry na czeskiej prowincji.

Budynek powstał w latach 1910–1913 jako rodowa rezydencja braci Ervína i Oty Mandelíków, synów przedsiębiorcy Bernarda Mandelíka, właściciela rozległego majątku ziemskiego w Ratboři. Kotěra zaprojektował jednopiętrową willę na prostokątnym planie, z dwoma bocznymi ryzalitami zwieńczonymi trójkątnymi szczytami i kopułą nad środkową częścią fasady. Budowla należy do dzieł, w których architekt odchodzi od secesyjnej dekoracyjności i szuka nowego, klasycyzującego porządku inspirowanego tradycją palladiańską — stąd nazwa "nowy" zamek, w odróżnieniu od starszej, barokowej rezydencji stojącej w tym samym zespole.

Co warto zobaczyć na miejscu?

Fasadę budynku zdobi dekoracja rzeźbiarska Jana Štursy, jednego z najważniejszych czeskich rzeźbiarzy początku XX wieku. Alegoryczne postacie Ducha i Materii na frontonie należą do najcenniejszych detali całej realizacji i pokazują, jak ściśle Kotěra współpracował z artystami swojego pokolenia — wnętrze i zewnętrze zamku zaprojektowano jako spójne dzieło sztuki, w którym architektura, rzeźba i zdobnictwo użytkowe tworzą jedną całość.

Wnętrza pokazują sposób mieszkania zamożnej rodziny przedsiębiorców na przełomie epok — przejście od historyzującego modelu rezydencji do funkcjonalnej i estetycznie nowoczesnej willi. Po 1945 roku budynek do 1996 roku był użytkowany jako szkoła, co znacząco zmieniło jego wnętrza. W latach 2000–2002 przeprowadzono gruntowną rekonstrukcję na podstawie zachowanych fotografii archiwalnych, dzięki czemu do wnętrz powrócił wystrój odpowiadający pierwotnej epoce.

Jak dojechać na miejsce?

Ratboř leży w powiecie kolińskim, kilka kilometrów od Kolina, a Sedlov znajduje się w jej najbliższym sąsiedztwie. Z Kolina dojazd samochodem zajmuje niecałe dziesięć minut, miejscowość jest dostępna lokalnymi drogami od strony Malína i Ovčár. Ratboř nie ma własnego połączenia kolejowego — najbliższa stacja znajduje się w Kolinie, skąd trzeba kontynuować podróż autobusem lub samochodem.

Jak dziś wykorzystywany jest zamek?

Obiekt funkcjonuje obecnie jako hotel, prowadzony pod nazwą odwołującą się do swojego architekta — Kotěry. Dzięki temu można nie tylko obejrzeć zespół z zewnątrz, ale w niektórych przypadkach zwiedzić także wnętrza w ramach pobytu lub organizowanego zwiedzania z przewodnikiem, jeśli operator taką ofertę udostępnia. Miejsce to dobry cel dla osób zainteresowanych architekturą początku XX wieku oraz dla tych, którzy chcą połączyć zwiedzanie zabytku z noclegiem w nietypowym, historycznym otoczeniu.

Okolice Ratboře i Sedlova to spokojny, rolniczy krajobraz Polabí, dobry na spacery i wycieczki rowerowe, a wizytę można połączyć z odwiedzeniem niedalekiego Kolina z jego gotyckim kościołem św. Bartłomieja i historycznym centrum.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał zamek? Budynek zrealizowano w latach 1910–1913 według projektu architekta Jana Kotěry.

Dla kogo zbudowano zamek? Służył jako rodowa rezydencja braci Mandelíków, synów właściciela ratbořskiego majątku Bernarda Mandelíka.

Czym zamek jest wyjątkowy pod względem architektonicznym? Reprezentuje przejście twórczości Kotěry od secesji do nowoczesnego, klasycyzującego porządku i jest wzbogacony o dekorację rzeźbiarską Jana Štursy.

Czy zamek jest dostępny dla zwiedzających? Budynek działa obecnie jako hotel, więc zwiedzanie wnętrz jest możliwe głównie w związku z pobytem lub okazjonalnym zwiedzaniem z przewodnikiem.