St James's Square

St James's Square to spokojny skwer z ogrodem w dzielnicy St James's, w City of Westminster, w samym centrum Londynu. To jedyny plac w tej dzielnicy, a jego głównie georgiańskie i neogeorgiańskie fasady czynią go jednym z najelegantszych zakątków centrum miasta. Turyści przychodzą tu dla architektury, historii i chwili ciszy kilka kroków od ruchliwych ulic wokół Piccadilly i Pall Mall.

Jak powstał St James's Square?

Plac pochodzi z lat 60. XVII wieku. Król Karol II przyznał Henry'emu Jermynowi, późniejszemu pierwszemu hrabiemu St Albans, dzierżawę części terenu St James's Field. Dzierżawę później zamieniono na własność. Jermyn zabudował grunt jako rezydencjonalny plac dla dworu i zamożnych londyńczyków, a zmarł we własnym domu przy placu w styczniu 1684 roku.

Pomysł się sprawdził. Przez pierwsze dwieście lat z okładem plac należał do trzech czy czterech najmodniejszych adresów mieszkalnych w Londynie. W latach 20. XVIII wieku mieszkało tu siedmiu książąt i siedmiu hrabiów.

Co można zobaczyć dzisiaj?

Centralny ogród jest ogrodzony i otoczony wysokimi kamienicami. Pośrodku stoi konny pomnik króla Wilhelma III, dzieło Johna Bacona seniora i juniora, ustawiony w 1808 roku. Po południowej stronie znajduje się pawilon zaprojektowany przez Johna Nasha, architekta kojarzonego z dużą częścią londyńskiej zabudowy z epoki regencji.

Główną atrakcją jest sama architektura. Warto obejść plac powoli i porównać fasady: georgiańskie szeregowce sąsiadują z późniejszymi budynkami neogeorgiańskimi, a wiele domów przystosowano do celów instytucjonalnych.

Kto ma tu siedzibę?

Z czasem dawne prywatne rezydencje zajęły organizacje. Na placu mieszczą się dziś siedziby kilku znanych firm, m.in. BP i Rio Tinto Group. Są tu też cztery prywatne kluby członkowskie: East India Club, Naval and Military Club, Canning Club i Army and Navy Club. Ponadto swoje miejsce mają Wysoka Komisja Cypru, London Library oraz Chatham House, globalny think tank wspierający pokój.

Większość tych budynków nie jest otwarta dla przypadkowych zwiedzających, więc podziwia się je od strony chodnika.

Skąd pomnik przy ogrodzeniu?

W północno-wschodnim rogu, tuż przy ogrodzeniu ogrodu, stoi pomnik posterunkowej Yvonne Fletcher. 17 kwietnia 1984 roku przed Libijskim Biurem Ludowym pod numerem 5, pełniącym funkcję ambasady Libii, odbywała się demonstracja Libijskiego Narodowego Frontu Ocalenia. Z budynku padły strzały w stronę protestujących. Fletcher, policjantka pełniąca służbę podczas demonstracji, została trafiona i zmarła tego samego ranka. Wydarzenie doprowadziło do oblężenia ambasady. Budynek służy dziś jako biura. Pomnik to miejsce zadumy i przypomnienie, że ten elegancki plac był też świadkiem ważnych momentów najnowszej historii Wielkiej Brytanii.

Praktyczne wskazówki

• Plac leży w dzielnicy St James's w City of Westminster, w zasięgu spaceru od Piccadilly i Pall Mall.
• Na obejście placu wystarczy 15 do 30 minut, dłużej jeśli chcesz fotografować fasady.
• Wczesny ranek i weekendy są zwykle spokojniejsze, bo mniej tu biurowego ruchu.
• Warto połączyć wizytę z innymi miejscami St James's, bo plac jest naturalnym przystankiem na spacerze po okolicy.

Najczęstsze pytania

Kto zbudował St James's Square? Zabudował go Henry Jermyn, późniejszy hrabia St Albans, po tym jak Karol II przyznał mu w latach 60. XVII wieku dzierżawę części St James's Field.

Czyj pomnik stoi pośrodku? Konny pomnik króla Wilhelma III, wykonany przez Johna Bacona seniora i juniora i ustawiony w 1808 roku.

Czy można wejść do budynków? Wiele z nich to siedziby firm, placówki dyplomatyczne lub prywatne kluby, więc dostęp jest zwykle ograniczony. London Library i inne instytucje mają własne zasady dla odwiedzających.

Co upamiętnia pomnik w rogu? Posterunkową Yvonne Fletcher, która zginęła po strzałach oddanych z libijskiej ambasady pod numerem 5 w kwietniu 1984 roku.

Czy warto odwiedzić St James's Square? Tak, jeśli lubisz architekturę i historię Londynu i szukasz spokojnej przerwy między głównymi atrakcjami Westminsteru.