Spélonque de Dions

Spélonque de Dions to ogromna zapadlina krasowa na prawym brzegu Gardon, w gminie Dions w departamencie Gard, około 25 km na północ od Nîmes. Nazwa pochodzi od łacińskiego "spelunca" (jaskinia), które w starofrancuskim przekształciło się w "spélonque" – i faktycznie mowa tu o jednym z największych tego typu zapadlisk we Francji.

Co to właściwie jest?

To nie klasyczna jaskinia ze stalaktytami, lecz gigantyczny lej krasowy w kształcie leja, o wymiarach mniej więcej 140–160 na 115–120 metrów i głębokości sięgającej 70–72 metrów. Na dnie znajduje się dodatkowa przepaść ("aven") o głębokości około 40 metrów oraz duża końcowa sala, gęsto porośnięta roślinnością, z której boczne korytarze i częściowo zatopione galerie łączą się z podziemnym korytem Gardonu. Geolodzy uważają, że zapadlisko powstało w wyniku zawalenia się dawnego podziemnego odgałęzienia rzeki, płynącej niegdyś pod tym terenem przez skały wapienne, znacznie bardziej podatne na erozję niż otaczające je formacje.

Historia odkrycia

Miejsce zostało szczegółowo zbadane w 1895 roku przez speleologów Félixa Mazaurica (1868–1919) i Gustave'a Cabanesa, którzy jako jedni z pierwszych opisali układ komór i galerii. Od tamtej pory Spélonque de Dions pozostaje punktem odniesienia dla speleologów badających krasowy system doliny Gardonu.

Dlaczego dziś nie da się tam wejść?

27 grudnia 2022 roku doszło tu do spektakularnego zawalenia się gruntu – według specjalistów było to największe znane zapadlisko krasowe we Francji od 140 lat, czyli od kiedy speleolodzy systematycznie monitorują środowisko podziemne. W wyniku osunięcia powstał nowy lej o objętości kilku tysięcy metrów sześciennych i głębokości kilkunastu metrów. Ze względu na niestabilność ścian i realne ryzyko spadających kamieni, dostęp do gouffre został całkowicie zamknięty dla zwiedzających, a eksperci szacują, że pełne otwarcie miejsca może zająć lata. Zdarzenie wzbudziło też duże zainteresowanie naukowe – trwają badania osadów dennych, które mogą sięgać kilkunastu tysięcy lat wstecz i rzucić nowe światło na historię tego zakątka Gardu.

Jak dotrzeć?

Wyjeżdżając z Nîmes, kierujemy się do wsi Dions, a stamtąd trasa prowadzi w górę, przez ulice noszące nieprzypadkowe nazwy – rue du Gardon i rue des Espélucas – aż na wysokości nad doliną. Spacer uznawany jest za łatwy i zajmuje pół dnia w obie strony, warto zabrać dobre obuwie, bo teren jest kamienisty i nierówny. Trasę można znaleźć na mapie Vézénobres 2841E w skali 1:25 000.

Co zobaczysz na miejscu?

Ponieważ wejście do wnętrza zapadliska jest zakazane, atrakcją jest sam widok z góry – ogromna, zielona misa w skale, otoczona urwistymi ścianami wapiennymi, z bujną roślinnością na dnie widoczną nawet z krawędzi. To wrażenie skali i dzikości krajobrazu, rzadko spotykane w tak łatwo dostępnym miejscu, robi wrażenie samo w sobie. Okolica doliny Gardonu oferuje też inne szlaki i punkty widokowe, które warto połączyć z wizytą.

Kiedy przyjechać?

Najlepsza pora to wiosna i jesień, kiedy temperatury są łagodne, a roślinność na dnie leja najbardziej zielona. Latem teren bywa mocno nasłoneczniony i suchy, warto ruszać wcześnie rano.

Najczęstsze pytania

Czy można zejść do wnętrza Spélonque de Dions? Nie. Od grudnia 2022 roku, po dużym osunięciu ziemi, dostęp do wnętrza zapadliska jest całkowicie zakazany ze względu na niestabilność ścian i ryzyko spadających kamieni.

Jak długo trwa dojście na miejsce? Spacer od wsi Dions do punktu widokowego nad zapadliskiem to łatwa trasa, zajmująca około pół dnia w obie strony.

Czym różni się Spélonque od typowej jaskini? To nie jaskinia w klasycznym sensie, lecz olbrzymi lej krasowy (gouffre) powstały wskutek zawalenia się podziemnego koryta rzeki – otwarty od góry, z pionowymi ścianami sięgającymi kilkudziesięciu metrów głębokości.

Kto pierwszy zbadał to miejsce? Szczegółowe badania przeprowadzili w 1895 roku speleolodzy Félix Mazauric i Gustave Cabanes, których prace do dziś stanowią punkt odniesienia dla badaczy tego regionu.