Hortus

Hortus to nazwa niewielkiej góry w gminie Rouet, w departamencie Hérault na południu Francji, znana przede wszystkim dzięki wykutej w jej zboczu jaskini — Grocie l'Hortus (fr. Grotte de l'Hortus, nazywanej też Baume de l'Hortus). To jedno z ważniejszych europejskich stanowisk poświęconych neandertalczykom, położone około 20 km na północ od Montpellier, w sąsiedztwie masywu Pic Saint-Loup.

Gdzie leży jaskinia Hortus?

Góra Hortus, licząca około 512 m wysokości, tworzy południową krawędź niewielkiego wapiennego płaskowyżu (causse), którego teren obejmuje gminy Rouet, Claret oraz Notre-Dame-de-Londres. Skalne ściany opadają tu stromo, tworząc naturalne schronienie wykorzystywane przez ludzi już dziesiątki tysięcy lat temu. Okolica ma charakter typowo śródziemnomorskiego krajobrazu wapiennego — suche zbocza, garigue i widoki na dolinę u stóp Pic Saint-Loup.

Dlaczego jaskinia jest tak ważna archeologicznie?

Grota l'Hortus była sezonowym schronieniem neandertalczyków w okresie środkowego paleolitu, w przybliżeniu między 60 a 35 tysiącami lat temu, w chłodniejszej fazie zlodowacenia Würm. Wschodnia część otworu jaskini była wykorzystywana jako miejsce pobytu w cieplejszych porach roku, co pozwoliło zachować bogatą sekwencję warstw archeologicznych.

Stanowisko zostało przebadane w latach 60. i 70. XX wieku przez zespół kierowany przez prehistoryka Henry'ego de Lumleya. Wykopaliska dostarczyły jednej z najbogatszych kolekcji szczątków neandertalskich i materiału kamiennego w regionie śródziemnomorskim Francji.

Co znaleziono w jaskini?

W warstwach jaskiniowych odkryto szczątki kostne należące do co najmniej dwudziestu osobników neandertalskich — zarówno dorosłych, jak i dzieci. Towarzyszyły im liczne narzędzia kamienne wykonane w tradycji mustierskiej. Ich charakterystyczny styl obróbki krzemienia badacze określili mianem lokalnego „facjesu z Hortus", odróżniającego się od innych wariantów kultury mustierskiej znanych z południa Francji.

Odnaleziona fauna świadczy o zróżnicowanej strategii łowieckiej: neandertalczycy polowali na kozice skalne na okolicznych urwiskach, a także na konie, osły, bydłowate, jelenie, sarny i renifery na otwartych terenach i w zaroślach. W warstwach znaleziono również szczątki drapieżników — lwa, pantery, rysia i lisa, co wskazuje na bogate, zróżnicowane środowisko epoki lodowcowej wokół jaskini.

Czy jaskinię można zwiedzać?

Grota l'Hortus jest przede wszystkim stanowiskiem badawczym, a teren wokół góry stanowi część naturalnego krajobrazu causse przy Pic Saint-Loup, popularnego wśród miłośników pieszych wędrówek po okolicach Montpellier. Odwiedzający okolicę mogą liczyć na widoki na wapienne urwiska i krajobraz, który pozostał zbliżony do tego sprzed dziesiątek tysięcy lat, choć sama jaskinia nie pełni funkcji ogólnodostępnej atrakcji turystycznej z infrastrukturą zwiedzania.

Najczęstsze pytania

Czym różni się góra Hortus od łacińskiego słowa "hortus"? To przypadkowa zbieżność nazw — łacińskie „hortus" oznacza ogród przydomowy w rzymskim domostwie, a brytyjski kwartalnik o tej samej nazwie dotyczy ogrodnictwa. Żadne z nich nie ma związku z górą i jaskinią w Rouet.

Jak długo neandertalczycy korzystali z jaskini? Sekwencja warstw wskazuje na użytkowanie schronienia w przybliżeniu między 60 a 35 tysiącami lat temu, czyli w końcowej fazie obecności neandertalczyków w Europie.

Kto prowadził badania na tym stanowisku? Kluczowe wykopaliska w latach 60. i 70. XX wieku prowadził francuski prehistoryk Henry de Lumley wraz z zespołem badawczym.

Jakie zwierzęta polowali mieszkańcy jaskini? Przede wszystkim kozice skalne, ale też konie, osły, bydłowate, jelenie, sarny i renifery — obraz uzupełniają szczątki drapieżników, takich jak lew czy pantera.