Ševčíkův mlýn

Ševčíkův mlýn to zabytkowy młyn wodny stojący przy dzisiejszej ulicy Domamyslická w Domamyslicach, dzielnicy Prościejowa. Budynek jest jednym z nielicznych na Morawach młynów, których historia sięga średniowiecza, a jednocześnie – od blisko dwustu lat – pozostaje w rękach tej samej rodziny.

Jak stary jest ten młyn?

Najstarsze wzmianki o młynie w tym miejscu pochodzą z XIV wieku. W zapisach ziemskich odnotowano transakcję, w której niejaki Bedřich ze Stichovic sprzedał nieruchomość Peškowi ze Ptění – to najwcześniejszy udokumentowany ślad istnienia młyna na tym miejscu, datowany na rok 1365. Obiekt, który stoi tu obecnie, nie jest jednak tą samą, średniowieczną budowlą – został wzniesiony od nowa w 1810 roku, po serii wcześniejszych przebudów.

Kto był właścicielem młyna?

Na przestrzeni wieków młyn zmieniał właścicieli wielokrotnie. Od 1805 roku należał do małżeństwa Ptáčków, później przeszedł w ręce Františka Opavskiego. Przełomowy okazał się rok 1846, kiedy młyn i przynależne grunty kupił Jan Ševčík. Od tego momentu obiekt nosi nazwisko rodziny, która – jak wynika z materiałów regionalnych – pozostaje jego właścicielem do dziś, co czyni go rzadkim przykładem młyna nieprzerwanie związanego z jednym rodem od połowy XIX wieku.

Jak działał młyn i co się z nim stało?

Młyn napędzały dwa pionowe koła wodne osadzone na zewnątrz budynku, zasilane wodą z młyńskiego kanału (náhonu) – będącego pierwotnie prawym ramieniem rzeki Hloučely. W latach trzydziestych XX wieku przeprowadzono gruntowną modernizację: zainstalowano walcowe stolce mlewne drezdeńskiej firmy Wegmann a Seck, nowe maszyny czyszczące oraz nowe koła wodne. Mimo tej inwestycji produkcja mąki w młynie ustała w 1955 roku.

Zasadnicza przebudowa architektoniczna z początku XIX wieku zachowała się do dziś na południowej i zachodniej ścianie budynku. Część północna przeszła w 1968 roku radykalną rekonstrukcję, natomiast pozostała część obiektu zachowuje historyczny, pierwotny charakter.

Czy młyn jest chroniony i można go zwiedzić?

Od 1958 roku Ševčíkův mlýn – wraz z dworskim skrzydłem i lodownią – figuruje w rejestrze zabytków kultury Republiki Czeskiej. Budynek pozostaje jednak własnością prywatną, a jego stan techniczny bywa opisywany jako zły. Nie funkcjonuje tu muzeum ani stała ekspozycja turystyczna – młyn można oglądać z zewnątrz, jako element krajobrazu Domamyslic i dokumentację dawnego mlynarstwa na Prościejowsku.

Najczęstsze pytania

Ile lat liczy sobie Ševčíkův mlýn? Pierwsze wzmianki o młynie w tym miejscu pochodzą z 1365 roku, choć obecny budynek został wzniesiony w 1810 roku.

Kto jest właścicielem młyna? Od 1846 roku młyn należy do rodziny Ševčíków, od której pochodzi jego dzisiejsza nazwa.

Czy młyn nadal mieli zboże? Nie. Produkcję zakończono w 1955 roku, mimo modernizacji przeprowadzonej w latach trzydziestych XX wieku.

Gdzie dokładnie znajduje się młyn? Przy ulicy Domamyslická w Domamyslicach, dzielnicy Prościejowa, nad dawnym ramieniem rzeki Hloučely.

Czy młyn jest zabytkiem? Tak, od 1958 roku jest wpisany do rejestru zabytków kultury Republiki Czeskiej.