Statue of Jiří Wolker in Prostějov

Pomnik Jiřího Wolkera to pięciometrowy, kamienny monument poświęcony jednemu z najważniejszych czeskich poetów XX wieku, stojący w niewielkim parku w rodzinnym mieście artysty – Prostějovie na Morawach. Rzeźba przedstawia młodego mężczyznę w stroju z epoki, trzymającego w dłoni książkę, i od ponad siedemdziesięciu lat pozostaje jednym z symboli lokalnej pamięci o poecie.

Gdzie dokładnie stoi pomnik?

Monument znajduje się w niewielkim skwerze przy Placu Emanuela Husserla (náměstí Edmunda Husserla), naprzeciw budynku dawnej szkoły zawodowej. To spokojne, zielone miejsce nieco na uboczu głównych tras turystycznych centrum Prostějova, przy ulicy noszącej to samo imię.

Kto jest autorem rzeźby i kiedy powstała?

Autorem pomnika jest akademicki rzeźbiarz Antonín Kalvoda (1907–1974), pochodzący ze Šlapanic absolwent Akademii Sztuk Pięknych. Jego projekt zwyciężył w konkursie publicznym, który w 1949 roku ogłosiła Rada Miasta Prostějova – spośród czterdziestu nadesłanych propozycji jury wybrało do dalszego rozpatrzenia sześć. Kalvoda pracował nad rzeźbą przez kolejne trzy lata: blok trawertynu obrabiał w pracowni w Blansku, gdzie ukończył go w marcu 1952 roku. Uroczyste odsłonięcie pomnika odbyło się 9 listopada 1952 roku, przy licznym udziale mieszkańców miasta.

Jak wygląda pomnik?

Centralnym elementem kompozycji jest ponadnaturalnej wielkości figura młodego mężczyzny ubranego w strój z epoki, z księgą w dłoni – bezpośrednie nawiązanie do poetyckiej twórczości Wolkera. Postać stoi na kwadratowym w przekroju cokole, zwężającym się ku górze i zwieńczonym prostą, gzymsową płytą. Na przedniej ścianie cokołu widnieje napis „JIŘÍ WOLKER" oraz płaskorzeźba gałązki lipy – drzewa od dawna kojarzonego w czeskiej kulturze z symboliką narodową. Cały monument, wraz z postumentem, mierzy pięć metrów wysokości.

Jaki status ochrony ma pomnik?

Od 1958 roku pomnik figuruje jako ruchomy zabytek kultury, a od 1990 roku znajduje się w obrębie miejskiej strefy ochrony konserwatorskiej Prostějova – co potwierdza jego rangę jako jednego z ważniejszych elementów przestrzeni publicznej miasta.

Kim był Jiří Wolker?

Jiří Wolker (1900–1924) urodził się i zmarł w Prostějovie – to właśnie z tym miastem najsilniej kojarzona jest jego biografia, mimo że studiował prawo w Pradze. Zaliczany jest do czołowych przedstawicieli czeskiej poezji proletariackiej początku lat dwudziestych XX wieku, autor m.in. tomów „Host do domu" (1921) i „Těžká hodina" (1922). Zmarł przedwcześnie, w wieku zaledwie dwudziestu trzech lat, pozostawiając po sobie twórczość, która do dziś jest częścią kanonu czeskiej literatury.

Co warto wiedzieć, planując wizytę?

Pomnik znajduje się poza głównym, reprezentacyjnym placem miasta (náměstí T. G. Masaryka), w spokojnej, zielonej części Prostějova – to miejsce bardziej dla osób zainteresowanych historią literatury niż standardowy punkt na trasie zwiedzania. Warto pamiętać, że w mieście znajduje się też druga, znacznie nowsza rzeźba przedstawiająca poetę – siedzącego na ławce, odsłonięta w 2018 roku w innej części miasta – dlatego przy poszukiwaniu tego konkretnego, kamiennego pomnika z 1952 roku warto kierować się adresem przy Placu Emanuela Husserla.

Najczęstsze pytania

Kim był Jiří Wolker? Czeskim poetą urodzonym i zmarłym w Prostějovie (1900–1924), jednym z czołowych przedstawicieli czeskiej poezji proletariackiej.

Gdzie dokładnie stoi pomnik? W niewielkim parku przy Placu Emanuela Husserla w Prostějovie, naprzeciw dawnej szkoły zawodowej.

Kto jest autorem rzeźby? Akademicki rzeźbiarz Antonín Kalvoda, którego projekt wygrał konkurs ogłoszony w 1949 roku.

Kiedy odsłonięto pomnik? 9 listopada 1952 roku.

Z czego wykonano pomnik i jak jest wysoki? Z bloku trawertynu, a jego całkowita wysokość wraz z cokołem wynosi pięć metrów.

Czy to jedyny pomnik Wolkera w Prostějovie? Nie – w mieście stoi też druga, nowsza rzeźba poety z 2018 roku, przedstawiająca go siedzącego na ławce.