Prostějov Castle

Zámek Prostějov to renesansowy zamek stojący w samym centrum Prościejowa, przy Pernštýnském náměstí, w kraju ołomunieckim na Morawach. Czterokrzydłowy budynek otaczający niewielki prostokątny dziedziniec wzniósł na przełomie XV i XVI wieku ród Pernštejnów - jeden z najpotężniejszych rodów szlacheckich ówczesnych Czech i Moraw - a jego historia to kolejne fale przebudów, zniszczeń i zmian właścicieli, które dziś czytelne są w samej architekturze budynku.

Kto zbudował zamek i kiedy?

Budowę zamku rozpoczął Jan IV z Pernštejna w latach dwudziestych XVI wieku, a większość prac konstrukcyjnych ukończono na początku lat trzydziestych tego stulecia. Pierwotnie obiekt miał pełnić funkcję obronną - jego mury i układ przestrzenny nawiązywały raczej do warowni niż reprezentacyjnej rezydencji. Dopiero kolejne pokolenie rodu spojrzało na budynek inaczej.

Jak zamek zmienił się w rezydencję pańską?

W latach 1568-1572 Vratislav II z Pernštejna, ówczesny właściciel majątku, przeprowadził gruntowną przebudowę, która nadała zamkowi charakter reprezentacyjnej siedziby szlacheckiej. Dobudowano wówczas krużganki oraz monumentalny kamienny portal wejściowy, ozdobiony postaciami samego Vratislava II i jego żony, a także herbami rodów Pernštejnów i Šelemberków. Ten portal okazał się później najtrwalszym elementem całego założenia.

Co przetrwało wojnę trzydziestoletnią?

Wojna trzydziestoletnia (1618-1648) mocno naruszyła substancję budynku - większość zamku uległa wówczas zniszczeniu. Kamienny portal z okresu przebudowy Vratislava II należał do nielicznych fragmentów, które nie wymagały później poważniejszych napraw, i to on pozostaje dziś najbardziej rozpoznawalnym elementem fasady.

Jak zmieniali się właściciele i funkcja budynku?

Na przełomie XVI i XVII wieku majątek przeszedł w ręce Karla z Lichtenštejna, a w 1604 roku na budynku pojawił się herb rodu Lichtenštejnów. W tym okresie zamek pełnił między innymi funkcję więzienia. W XVIII wieku budynek zmienił przeznaczenie jeszcze bardziej - służył jako spichlerz oraz jako więzienie dla ludności żydowskiej. Dopiero w drugiej połowie XIX wieku, gdy zamek kupiła rodzina Chmelařów, obiekt zaczął pełnić funkcję ośrodka kultury. Pod koniec XIX wieku nieruchomość nabyła prościejowska kasa oszczędnościowo-pożyczkowa (záložna), a na początku XX wieku przeprowadzono kolejny remont, w trakcie którego fasada zyskała charakterystyczną dekorację sgraffitową. W północnym skrzydle urządzono wówczas muzeum.

Do kogo należy zamek dziś i co można w nim zobaczyć?

Obecnie zamek stanowi własność miasta Prościejów i jest wpisany na listę zabytków kultury Republiki Czeskiej. Budynek pełni dziś przede wszystkim funkcję miejskiej przestrzeni kulturalnej i edukacyjnej - w jednym ze skrzydeł mieści się szkoła artystyczna (ZUŠ Vladimíra Ambrose). Dla zwiedzających swobodnie dostępny jest niewielki dziedziniec oraz część sal wystawowych, jednak regularne oprowadzania z przewodnikiem nie są organizowane na stałe - aktualne informacje o możliwości zwiedzania warto sprawdzić w centrum informacji turystycznej przy ratuszu na placu T. G. Masaryka.

Zamek stanowi ważny element historycznego jądra Prościejowa i jest naturalnym punktem wyjścia do spaceru po starówce - stąd blisko na pobliski rynek oraz do innych zabytków związanych z epoką Pernštejnów, którzy przez stulecia kształtowali oblicze miasta.

Najczęstsze pytania

Kto wybudował zamek w Prościejowie? Zamek wzniósł ród Pernštejnów, a inicjatorem budowy w latach dwudziestych XVI wieku był Jan IV z Pernštejna. Główne prace ukończono na początku lat trzydziestych tego stulecia.

Co jest najstarszym zachowanym elementem zamku? Najbardziej rozpoznawalnym i najlepiej zachowanym fragmentem jest kamienny portal wejściowy z lat 1568-1572, ozdobiony postaciami Vratislava II z Pernštejna i jego żony oraz herbami rodów Pernštejnów i Šelemberków.

Czy zamek był kiedyś więzieniem? Tak. Po przejściu majątku w ręce Lichtenštejnów na przełomie XVI i XVII wieku budynek pełnił między innymi funkcję więzienia, a w XVIII wieku służył także jako więzienie dla ludności żydowskiej oraz jako spichlerz.

Czy zamek można dziś zwiedzać? Dziedziniec i część sal wystawowych są swobodnie dostępne, ale nie ma stałych, regularnych oprowadzań z przewodnikiem. Aktualne informacje warto sprawdzić w centrum informacji turystycznej przy ratuszu.

Do kogo należy zamek obecnie? Zamek jest własnością miasta Prościejów i figuruje jako zabytek kultury Republiki Czeskiej.