Nowy Ratusz w Prościejowie

Nowy Ratusz to najbardziej rozpoznawalna budowla na placu T.G. Masaryka w Prościejowie i jeden z symboli miasta na Hanie. Monumentalny gmach z wysoką wieżą przyćmiewa okoliczną zabudowę i od ponad stu lat pełni funkcję siedziby władz samorządowych.

Kiedy powstał ratusz i kto go zaprojektował?

Pomysł budowy nowego, reprezentacyjnego ratusza pojawił się jeszcze pod koniec XIX wieku, gdy w miejskim samorządzie przewagę zyskała czeska większość. Od pierwszych konkretnych propozycji z 1893 roku do realizacji minęło jednak prawie dwadzieścia lat. Ostatecznie 6 kwietnia 1909 roku zlecono opracowanie projektu profesorowi Karlowi Hugo Kepce, inżynierowi budownictwa lądowego wykładającemu w Brnie, urodzonemu w 1869 roku w Pilznie i wykształconemu na praskiej politechnice. Po korektach budżetu i planów prace budowlane ruszyły w 1911 roku, a budynek oddano do użytku w 1914 roku.

Dlaczego wieża stoi z boku, a nie na środku?

Charakterystyczną cechą ratusza jest asymetrycznie umieszczona wieża, przesunięta względem wejścia w prawą stronę fasady. Pierwotnie miała ona stanąć dokładnie w osi budynku, jednak zanim rozpoczęto budowę, miasto zdołało wykupić tylko dwie kamienice wraz z działkami spod nowego gmachu. Trzeciej posesji, na której planowano prawe skrzydło, nie udało się nabyć, w związku z czym tego skrzydła nigdy nie dokończono, a wieża pozostała przesunięta od centralnej osi.

Jak wysoka jest wieża i co ją zdobi?

Wieża ratusza osiąga wysokość 66 metrów, co czyni ją jedną z dominant architektonicznych regionu. Zwieńczona jest miedzianym hełmem, a w jej wnętrzu umieszczono zegar astronomiczny. Bryła całego budynku, dwupiętrowa i monumentalna, łączy elementy historyzmu z secesją, co widać zarówno w kompozycji fasad, jak i w detalu architektonicznym.

Co można zobaczyć wewnątrz ratusza?

Wnętrza reprezentacyjne, zwłaszcza wokół głównej klatki schodowej oraz w salach na pierwszym i drugim piętrze, zachowały bogatą dekorację z początku XX wieku. Ściany wykończono w dużej mierze drewnem, torgamentem oraz sztucznym marmurem, a kominki wykonano z marmuru z Carrary. Nad wystrojem sztukatorskim pracował Vladimír Pleský, rzeźby wykonał Josef Bernauer, a meble dostarczyła firma Roberta Kořalki. Prace budowlane prowadzili głównie miejscowi budowniczowie – Rudolf Konečný i Josef Nedělník.

Jaki status ochrony ma dziś budynek?

Nowy Ratusz w Prościejowie od 10 sierpnia 1993 roku figuruje jako zabytek kultury Republiki Czeskiej, a od 1 lipca 2024 roku uzyskał status narodowego zabytku kultury – najwyższą kategorię ochrony konserwatorskiej w kraju. Budynek nadal pełni funkcję siedziby władz miejskich, a jego elewacje przeszły w ostatnich latach kompleksową renowację.

Najczęstsze pytania

Kiedy zbudowano Nowy Ratusz w Prościejowie? Budowę prowadzono w latach 1911–1914 według projektu Karla Hugo Kepki, choć pierwsze plany sięgają 1893 roku.

Jak wysoka jest wieża ratusza? Wieża mierzy 66 metrów i mieści zegar astronomiczny pod miedzianym hełmem.

Dlaczego wieża nie stoi po środku fasady? Ponieważ miasto nie zdołało wykupić trzeciej działki potrzebnej do budowy prawego skrzydła w osi wieży.

Czy ratusz jest zabytkiem? Tak, od 1993 roku jest zabytkiem kultury, a od 2024 roku ma status narodowego zabytku kultury.