Saint Nicholas Cemetery

Cmentarz św. Mikołaja (czes. Mikulášský hřbitov) to jeden z najstarszych i najbardziej wartościowych historycznie cmentarzy Pilzna, założony przy kościele św. Mikołaja na wschodnim przedmieściu miasta. Dziś nie prowadzi się już tu pochówków, ale zachowany układ alejek, nagrobków i kaplic robi z niego jedno z ważniejszych miejsc pamięci w mieście oraz cel spacerów miłośników historii i architektury sepulkralnej.

Jak powstał cmentarz?

Historia miejsca zaczyna się od samego kościoła. W 1406 roku pilzneński mieszczanin Vít Malíř, właściciel położonej tu winnicy, ufundował budowę świątyni pod wezwaniem św. Mikołaja. Kilka lat później, w 1414 roku, król Wacław IV wydał zgodę, na podstawie której mieszczanie Pilzna mogli założyć wokół kościoła cmentarz. Powstał on jako miejsce pochówku dla biedniejszych mieszkańców miasta, leżące poza murami, co w średniowieczu było typowym rozwiązaniem dla cmentarzy przeznaczonych dla osób niezamożnych. Od XVI wieku na terenie nekropolii chowano również osoby niekatolickie, co w tamtym okresie nie było regułą na cmentarzach przykościelnych.

Dlaczego nazywa się go pilzneńskim Slavínem?

Przełomowym momentem w historii cmentarza był rok 1784, kiedy cesarz Józef II wydał dekret zakazujący pochówków na terenie zabudowanym w obrębie miast. W efekcie cmentarze przykościelne w centrum Pilzna zostały zamknięte, a cmentarz św. Mikołaja, leżący na przedmieściu, zyskał nową rolę — stał się prestiżowym miejscem spoczynku dla zamożnych mieszczan, kupców i osób zasłużonych dla miasta. Z tego okresu, obejmującego XVIII i XIX wiek, zachował się bogaty zbiór kamiennej sztuki nagrobnej — klasycystycznych i eklektycznych pomników, kaplic rodowych oraz rzemieślniczo wykonanych krzyży i steli. Ze względu na koncentrację wybitnych postaci pochowanych na niewielkim obszarze, miejsce to bywa nazywane pilzneńskim Slavínem, w nawiązaniu do praskiej nekropolii zasłużonych.

Co zmieniło się w XIX wieku?

W połowie XIX wieku cmentarz rozbudowano w kierunku północnym. Wzniesiono nowy mur ogrodzeniowy z bramą wjazdową, wybudowano dom dozorcy, a teren podzielono na regularne, geometryczne kwartały grobów. Ten układ, typowy dla nowoczesnych cmentarzy tamtej epoki, zachował się do dziś i porządkuje przestrzeń między starszymi, mniej regularnymi partiami nekropolii.

Kto jest tu pochowany?

Wśród osób pochowanych na cmentarzu św. Mikołaja znajdują się postaci istotne dla historii Czech i samego Pilzna. Spoczywa tu Josef Kajetán Tyl, czeski pisarz i dramaturg, autor tekstu hymnu narodowego Czech, zmarły w 1856 roku. Znajduje się tam również grób Emila Škody, przemysłowca i założyciela zakładów Škoda, który zmarł w 1900 roku. Obecność tych i innych postaci potwierdza znaczenie, jakie cmentarz zyskał jako miejsce pochówku elit miasta w XIX wieku.

Dlaczego zamknięto cmentarz dla nowych pochówków?

W 1901 roku cmentarz św. Mikołaja przestał przyjmować nowe pochówki. Wynikało to z budowy nowej, znacznie większej nekropolii miejskiej — Cmentarza Centralnego przy ulicy Rokycańskiej, powstałego w latach 1897–1901, który przejął funkcję głównego cmentarza Pilzna. Od tego czasu cmentarz św. Mikołaja funkcjonuje głównie jako obiekt historyczny i pomnikowy, otwarty do zwiedzania.

Najczęstsze pytania

Czy na cmentarzu odbywają się jeszcze pochówki? Nie, ostatnie pochówki miały miejsce na początku XX wieku, po 1901 roku cmentarz został zamknięty dla nowych pogrzebów.

Kto jest najbardziej znaną osobą pochowaną na tym cmentarzu? Najczęściej wymieniani są pisarz Josef Kajetán Tyl oraz przemysłowiec Emil Škoda, założyciel zakładów Škoda.

Dlaczego cmentarz nazywa się pilzneńskim Slavínem? Ze względu na dużą liczbę zasłużonych i zamożnych mieszczan pochowanych tu po 1784 roku, po zakazie pochówków w centrum miasta wydanym przez cesarza Józefa II.

Gdzie znajduje się cmentarz? Cmentarz leży przy kościele św. Mikołaja na wschodnim przedmieściu Pilzna, w pobliżu centrum miasta.