Cerkiew św. Mikołaja w Pilźnie

Cerkiew św. Mikołaja w Pilźnie to greckokatolicka świątynia parafialna i jedna z najstarszych zachowanych budowli sakralnych w czeskim Pilźnie (Plzeň). Stoi we wschodniej dzielnicy miasta, Východní Předměstí, i pozostaje czynnym miejscem kultu miejscowej wspólnoty greckokatolickiej.

Skąd wzięła się świątynia?

Według tradycji cerkiew ufundował w 1406 roku mieszczanin Vít Malíř na terenie własnej winnicy. Badania historyczne wskazują jednak, że budowla mogła powstać już około 1340 roku, gdy teren należał do majątku Mitrvald, własności panów z Litic. W 1414 roku przy kościele założono cmentarz, z którego okoliczni mieszkańcy korzystali przez kolejne stulecia.

Jak zmieniała się architektura budowli?

Pierwotna, gotycka bryła świątyni była wielokrotnie przebudowywana. W latach 1739–1744 kościół zyskał barokowy wystrój – dobudowano wtedy nowy portal oraz boczną nawę. W 1909 roku dodano zakrystię. W efekcie tych kolejnych zmian budynek łączy dziś elementy gotyku, renesansu, baroku i neorenesansu, a jego wnętrze tworzą dwie nawy. 3 maja 1958 roku obiekt wpisano do rejestru zabytków.

Co działo się z cerkwią w XX wieku?

W latach 1910–1913 opiekę nad kościołem sprawowali dominikanie, zanim wybudowali własną świątynię – kościół Matki Bożej Różańcowej wraz z klasztorem w innej części miasta. W nocy z 21 na 22 grudnia 1990 roku pożar poważnie uszkodził zakrystię. W 1993 roku budynek przekazano parafii greckokatolickiej, która użytkuje go do dziś, a od 2010 roku trwają tam prace remontowo-konserwatorskie.

Czy można uczestniczyć w nabożeństwach?

Tak – cerkiew pełni funkcję czynnego kościoła parafialnego. Liturgie odprawiane są w niedziele o 9:30 (w języku ukraińskim) i o 11:00 (w języku cerkiewnosłowiańskim) oraz w środy o 18:30. Parafia, z siedzibą przy Plzeňská 562/103, obejmuje swoim zasięgiem także okoliczne powiaty: Pilzno-Północ, Pilzno-Południe, Rokycany, Klatovy, Domažlice i Tachov. Jeśli zależy Ci wyłącznie na obejrzeniu wnętrza, warto zaplanować wizytę wokół tych godzin nabożeństw.

Dlaczego warto ją zobaczyć?

Cerkiew to nietypowy w regionie przykład budowli, która na przestrzeni wieków wielokrotnie zmieniała styl architektoniczny i wyznaniową przynależność, a mimo pożaru i kolejnych przebudów nieprzerwanie pełni funkcję religijną sięgającą średniowiecza. Dla odwiedzających Pilzno to okazja, by zobaczyć budynek łączący gotyckie początki, barokowy wystrój i współczesne użytkowanie przez tamtejszą wspólnotę greckokatolicką.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się cerkiew św. Mikołaja? W Pilźnie (Plzeň) w Czechach, we wschodniej dzielnicy miasta – Východní Předměstí.

Kto obecnie użytkuje kościół? Od 1993 roku budynek należy do greckokatolickiej parafii w Pilźnie.

W jakim stylu zbudowano świątynię? Łączy elementy gotyku, renesansu, baroku i neorenesansu – efekt kilkusetletnich przebudów, z których ostatnia, barokowa, przypadła na lata 1739–1744.

Czy budynek jest zabytkiem? Tak, od 3 maja 1958 roku figuruje w rejestrze zabytków.