Rosyth Old Kirk

Rosyth Old Kirk to ruiny średniowiecznego kościoła na wybrzeżu zatoki Firth of Forth w hrabstwie Fife w Szkocji, w okolicy między miejscowością Limekilns a bazą morską w Rosyth. Zachowały się tylko fragmenty murów, ale wokół nadal znajduje się czynny cmentarz, a całość tworzy spokojne, klimatyczne miejsce dla miłośników historii.

Czym jest Rosyth Old Kirk?

To dawny kościół parafialny, od dawna nieużywany do celów kultowych. Dziś jest to ruina wpisana na listę zabytków archeologicznych Szkocji (Scheduled Monument). Z budynku pozostały wschodni szczyt oraz część muru północnego, otoczone grobami i starymi nagrobkami.

Jaka jest historia kościoła?

Najstarsze ślady sięgają XII wieku. Ziemie w tej okolicy zostały nadane klasztorowi na wyspie Inchcolm w dokumencie z 1178 roku. Kościół, według przekazów poświęcony św. Janowi, należał do diecezji Dunkeld i istniał co najmniej w drugiej połowie XII stulecia.

Nabożeństwa odprawiano tu do pierwszej połowy XVII wieku. Kult ustał między rokiem 1630 a 1648. Uważa się, że parafię połączono z Inverkeithing około 1636 roku, po czym kościół opuszczono i zaczął popadać w ruinę.

Co zobaczysz na miejscu?

Zachowana część wschodnia, czyli szczyt wraz z przylegającym fragmentem muru, pochodzi z prezbiterium z początku XIII wieku. Reszta muru północnego należała do nawy, którą wzniesiono pod koniec XVI lub w XVII wieku. Różnice w wieku murów dobrze pokazują, jak budowla była przebudowywana na przestrzeni stuleci.

Wśród grobów wyróżnia się duży pomnik Thomasa Bruce'a, hrabiego Elgin i Kincardine, który przekazał cmentarz parafii. Najstarsze nagrobki pochodzą z połowy XVII wieku. Ciekawostką są ceglane znaczniki grobów, glazurowane solą, które spotyka się na tym cmentarzu i które są rzadkim widokiem w porównaniu z klasycznymi kamiennymi płytami.

Czym jest mort house?

Przy cmentarzu stoi dziewiętnastowieczny budynek zwany mort house, powiązany z tak zwanym Rosyth Safety Vault. Przechowywano w nim ciała zmarłych przed pogrzebem. Dzięki temu nie nadawały się już do użytku anatomów, a więc były bezpieczne przed rabusiami zwłok, którzy w tamtych czasach stanowili realny problem.

Czy cmentarz jest nadal używany?

Tak, teren nadal służy jako miejsce pochówku. Zwiedzając, warto więc zachować ciszę i szacunek, tak jak na każdym czynnym cmentarzu.

Najczęstsze pytania

Czy w Rosyth Old Kirk odbywają się nabożeństwa? Nie. Kościół opuszczono w XVII wieku, a dziś stoją tylko ruiny. Czynny jest natomiast cmentarz.

Z jakiego okresu pochodzi ruina? Wschodni szczyt i część muru północnego to pozostałości prezbiterium z początku XIII wieku, a pozostała część muru północnego to nawa z końca XVI lub XVII wieku.

Czy to ten sam kościół co parafialny kościół z 1929 roku? Nie. Nowy kościół w Rosyth, zaprojektowany przez A.H. Mottrama, powstał w 1929 roku dla miasta-ogrodu przy stoczni i jest odrębną budowlą.

Czy ruina jest chroniona? Tak, ma status Scheduled Monument, czyli zabytku chronionego prawem.