Comely Bank Cemetery

Comely Bank Cemetery to niewielki cmentarz w północnej części Edynburga, w dzielnicy Comely Bank, położonej między Stockbridge a Craigleith, na południowy zachód od Królewskiego Ogrodu Botanicznego. Założono go w końcówce XIX wieku, a dziś zna go przede wszystkim ten, kto szuka śladów Wielkiej Brytanii z czasów obu wojen światowych.

Gdzie leży Comely Bank Cemetery i jak się tam dostać?

Dzielnica Comely Bank rozciąga się od Carrington Road na północy po Learmonth Terrace na południu i należy do obszaru rady społecznej Stockbridge i Inverleith. To spokojna, mieszkalna okolica, z centrum Edynburga dzieli ją krótki spacer lub przejazd autobusem. Cmentarz ma dziś tylko jedno wejście, w północno-wschodnim narożniku, od strony Crewe Road. Warto o tym pamiętać, planując trasę, bo od innych stron teren jest odgrodzony.

Jaka jest historia cmentarza?

Cmentarz powstał pod koniec lat 90. XIX wieku. Źródła podają różne daty, od 1896 do 1898 roku, a jako projektantów wymieniają Georgea Washingtona Browne'a oraz J.M. Dicka Peddiego. Prowadziło go Edinburgh Cemetery Company, czyli prywatna spółka, jakich w wiktoriańskim mieście działało kilka. W 1994 roku teren wykupiła rada miejska Edynburga i od tego czasu odpowiada za jego utrzymanie.

Dlaczego odwiedzają go miłośnicy historii wojskowości?

Najważniejszą częścią cmentarza jest kwatera wojenna Commonwealth War Graves Commission (CWGC). Według tej organizacji spoczywa tu 227 żołnierzy z I wojny światowej, w większości w sekcji D. Część z nich zmarła w pobliskich szpitalach wojskowych, między innymi w 2nd Scottish General Hospital, urządzonym w dawnym przytułku Craigleith i mającym około tysiąca łóżek. Co najmniej 50 żołnierzy zmarło w następstwie pandemii grypy z lat 1918-1919. Wśród pochowanych jest między innymi szeregowy William Keddie Gourlay z 3. batalionu Seaforth Highlanders, który zmarł w marcu 1918 roku w wieku 22 lat.

Tuż przed kwaterą z I wojny znajduje się kwatera z II wojny światowej. Leży w niej ponad połowa z 76 pochowanych w tym miejscu ofiar tego konfliktu. Jest tu również grób żołnierza Legii Fińskiej oraz dwa pochówki służbowe niezwiązane z działaniami wojennymi.

Co wyróżnia kwaterę wojenną?

Granitowe nagrobki w kwaterze wojennej leżą płasko na ziemi. Zdecydował o tym Sir Robert Lorimer, urodzony w Edynburgu architekt związany z Imperial War Graves Commission, który projektował cmentarze wojenne. Zamiast typowego rzędu stojących steli widać więc równe, niskie płyty, co nadaje miejscu surowy, spokojny charakter.

Czy warto odwiedzić Comely Bank Cemetery?

To nie jest cmentarz-atrakcja w rodzaju monumentalnych nekropolii Edynburga. Przyciąga raczej osoby zainteresowane genealogią, historią wojskowości i architekturą cmentarną. Trzeba też liczyć się z tym, że miejsce bywało celem wandalizmu, więc stan niektórych elementów może odbiegać od ideału. Wizytę dobrze połączyć ze spacerem do pobliskiego Stockbridge albo Królewskiego Ogrodu Botanicznego.

Najczęstsze pytania

Gdzie jest wejście na Comely Bank Cemetery? W północno-wschodnim narożniku, od strony Crewe Road.

Kto zarządza cmentarzem? Od 1994 roku rada miejska Edynburga, która wykupiła go od prywatnego właściciela.

Ilu żołnierzy z I wojny światowej tu spoczywa? Według CWGC 227, głównie w sekcji D.

Dlaczego nagrobki w kwaterze wojennej są płaskie? Takie rozwiązanie wybrał architekt Sir Robert Lorimer, projektant związany z Imperial War Graves Commission.