Churchyard, Kirkliston Parish Church, The Square, Kirkliston

Cmentarz przy Kirkliston Parish Church to zabytkowy cmentarz kościelny w Kirkliston, dawnej wsi na zachodnich obrzeżach Edynburga w Szkocji. Leży wokół parafialnego kościoła przy The Square i należy do tych miejsc, gdzie historię widać dosłownie na każdym nagrobku.

Co to za miejsce?

Kościół stoi tu od co najmniej XII wieku, a według bazy Canmore znaczna część zachowanej substancji pochodzi z okolic roku 1200. Lokalne opracowania sugerują, że wzniesienie, na którym stoi świątynia, mogło być częściowo dawnym kopcem grzebalnym, na którym później postawiono kościół. Cmentarz kościelny jest wpisany wraz z murami i słupami bramnymi do kategorii A rejestru zabytków Szkocji (wpis z 22 lutego 1971 roku).

Co warto zobaczyć?

• Romański portal południowy kościoła – uznawany za jeden z najlepszych przykładów późnego stylu przejściowego w Szkocji, w dobrym stanie zachowania.
• Stair Aisle – dobudowana na początku XVII wieku kaplica-przybudówka, w której chowano właścicieli posiadłości Newliston i ich rodziny.
• Nagrobki od XVII wieku – informacje o najstarszych pochówkach są skąpe, dlatego to same kamienie nagrobne są najpewniejszym źródłem wiedzy o dawnych mieszkańcach.
• Dawny budynek wartowni – w początkach XIX wieku na cmentarzu zbudowano wartownię, która miała odstraszać rabusiów zwłok.
• Dzwon z 1684 roku – wciąż używany w kościele, stojącym obok cmentarza.

Jak zmieniał się kościół?

Budynek przebudowywano kilkakrotnie: w 1687, 1822 i 1883 roku, a prace z 1883 roku nadzorował Robert Rowand Anderson. W XVII wieku wieża została obniżona. Źródła nieco różnią się w szczegółach dotyczących prac z 1822 roku i zamurowania południowego wejścia, co zdarza się przy tak długo przekształcanych budowlach.

Cmentarz dziś

Gdy w XIX wieku liczba mieszkańców rosła, pierwotny cmentarz kościelny się zapełnił. Dobudowano wówczas duże rozszerzenie od południa i zachodu. Znajdują się tam także groby wojenne Wspólnoty Narodów z obu wojen światowych. Cmentarz jest nadal czynny, więc zwiedzając go, warto zachować ciszę i szacunek dla osób odwiedzających groby bliskich.

Najczęstsze pytania

Gdzie leży cmentarz? W centrum Kirkliston, przy The Square, w obrębie miasta Edynburg.

Czy cmentarz jest czynny? Tak, według rejestru Canmore nadal służy do pochówków.

Czy to zabytek? Tak. Cmentarz, mury i słupy bramne są objęte ochroną w kategorii A.

Jak dojechać z centrum Edynburga? Kirkliston leży na zachód od centrum miasta, w granicach administracyjnych Edynburga. Najwygodniej dojechać autobusem lub samochodem, sprawdzając aktualne rozkłady przed wyjazdem.

Czy można robić zdjęcia? Zwykle tak, ale należy pamiętać, że to miejsce spoczynku i nadal się tu pochowuje zmarłych, więc warto unikać fotografowania żałobników.

Dla kogo to miejsce? Dla miłośników historii, architektury średniowiecznej, genealogii oraz spokojnych spacerów po starych cmentarzach, gdzie można wypatrywać dawnych napisów i symboli na kamieniach.

Warto poświęcić godzinę na spokojne obejście terenu i porównanie najstarszych nagrobków z nowszymi częściami cmentarza, by zobaczyć, jak zmieniały się formy upamiętnienia na przestrzeni wieków. Kościół i cmentarz tworzą razem jedno z najstarszych miejsc w okolicy, a bliskość Edynburga sprawia, że łatwo połączyć wizytę z dłuższym dniem zwiedzania.