Rewley Abbey

Opactwo Rewley (Rewley Abbey) było cysterskim klasztorem na zachodnim skraju średniowiecznego Oksfordu i jednym z najwcześniejszych kolegiów uniwersyteckich w mieście. Dziś niemal nic z niego nie stoi, ale jego historia dobrze pokazuje, jak zakony, pieniądze i nauka kształtowały Oksford w XIII wieku.

Czym było opactwo Rewley?

Opactwo ufundował w 1281 roku Edmund, drugi hrabia Kornwalii. Było jednocześnie klasztorem i studium, czyli domem nauki, w którym mnisi cysterscy mieszkali podczas studiów na uniwersytecie. Dla osób zainteresowanych korzeniami akademickimi Oksfordu to przypomnienie, że uczelnia rozwijała się nie tylko dzięki kolegiom świeckim, lecz także dzięki zakonom, które wysyłały tam swoich najzdolniejszych członków.

Dlaczego powstało?

Pomysł wyszedł od ojca Edmunda, Richarda, pierwszego hrabiego Kornwalii, który ufundował także opactwo Hailes. Richard planował skromną fundację: kolegium lub kaplicę trzech księży świeckich modlących się za jego duszę. Edmund zmienił plan i wybrał sześciu mnichów cysterskich, bo miał do nich więcej zaufania. Projekt rósł dalej. W 1280 roku Edmund zaproponował kapitule generalnej cystersów utworzenie w Oksfordzie kolegium dla studentów zakonu. Kapituła przyjęła ofertę i nadała nowemu kolegium takie same przywileje, jakie miało kolegium św. Bernarda w Paryżu.

Kto nim zarządzał?

Oksfordzki dom podporządkowano opatowi z Thame, tak jak kolegium paryskie podlegało opatowi Clairvaux. W następnym roku kapituła z szacunku dla hrabiego Kornwalii uznała, że opat z Thame może wyznaczyć opata według własnego wyboru dla oksfordzkiego domu. Nakazała też codzienne wspominanie zmarłego hrabiego podczas mszy. Rewley łączyło więc cel naukowy z modlitwą za duszę fundatora, której Richard chciał od początku.

Co się z nim stało?

Rewley niedługo pozostawało miejscem nauki. Przestało pełnić funkcję studium jeszcze przed rokiem 1398. W 1536 roku zostało zlikwidowane razem z mniejszymi klasztorami; jego roczny dochód netto wyceniono wówczas na 174 funty.

Co można zobaczyć dzisiaj?

Ponad ziemią zachowało się niewiele, więc nie spodziewaj się ruin. Prace archeologiczne na tym terenie, w tym wykopaliska związane z budową Saïd Business School w latach 2010-2011, odsłoniły ślady średniowiecznej zabudowy gospodarczej: stodoły, system rowów odwadniających lub granicznych oraz pozostałości dwóch stawów rybnych. Część terenu leży w obrębie zabytku chronionego (Scheduled Monument).

Okolica później całkowicie się zmieniła. W 1851 roku na dawnych gruntach opactwa otwarto stację kolejową Rewley Road, zaprojektowaną na wzór Crystal Palace. Stacja miała wpis na listę zabytków klasy II, lecz rozebrano ją w 1999 roku.

Praktyczne wskazówki

• Miejsce leży w Oksfordzie, przy zachodnim skraju centrum, więc łatwo włączyć je w spacer po mieście.
• Przyjedź dla historii, a nie dla widocznych pozostałości. Lektura o opactwie przed wizytą bardzo uatrakcyjni spacer.
• Połącz zwiedzanie z odwiedzinami średniowiecznych kolegiów uniwersyteckich, by zobaczyć kontrast między tym, co przetrwało, a tym, co zniknęło.

Najczęstsze pytania

Kiedy założono opactwo Rewley? W 1281 roku, z fundacji Edmunda, drugiego hrabiego Kornwalii.

Dla kogo je przeznaczono? Dla mnichów cysterskich, którzy mieszkali tam podczas studiów na Uniwersytecie Oksfordzkim.

Czy coś z opactwa się zachowało? Bardzo niewiele jest widoczne nad ziemią. Wykopaliska odkryły średniowieczne elementy, takie jak stodoła i stawy rybne.

Co stoi tam teraz? Na terenie opactwa stała kiedyś stacja kolejowa Rewley Road, rozebrana w 1999 roku.