Remains of Church of St Mary, Thorpe Parva

Pozostałości kościoła św. Marii w Thorpe Parva to niewielka, klimatyczna ruina na polu koło wsi Scole, w dystrykcie South Norfolk w Anglii. Do dziś stoi tu tylko fragment okrągłej wieży z kamienia polnego, ostatni widoczny ślad średniowiecznej wsi, która poza tym zniknęła z mapy.

Co można zobaczyć?

Zachowała się mniej niż połowa pierwotnej okrągłej wieży. Z ziemi wciąż wznoszą się tylko dwie jej ściany, południowo-zachodnia i północno-zachodnia, a wysokość jest znacznie mniejsza niż zamierzali budowniczowie. Mury wzniesiono z krzemienia, a przy bliższym spojrzeniu widać otwory obłożone cegłą, w których niegdyś osadzano drewniane rusztowania. Zdjęcia lotnicze pokazały też zarys prostokątnej nawy, która stała obok wieży, choć na poziomie gruntu nie widać po niej dziś nic.

Okrągłe wieże są charakterystyczną cechą Anglii Wschodniej, a ta jest skromnym, ale autentycznym przykładem. Obiekt jest wpisany do rejestru zabytków jako Grade II od grudnia 1959 roku.

Z jakiej epoki pochodzi?

To zależy, kogo zapytać. Oficjalny wpis opisuje wieżę jako ruinę budowli z XII wieku. Miłośnicy okrągłych wież kościelnych wskazują jednak na ceglane elementy konstrukcji i sugerują XIV wiek. Oba stanowiska nigdy nie zostały w pełni uzgodnione, więc miejsce stanowi małą zagadkę dla osób interesujących się średniowiecznymi technikami budowy.

Co stało się z Thorpe Parva?

Nazwa oznacza „małe Thorpe", a osada występuje w Domesday Book. W kolejnych stuleciach malała, aż w końcu opustoszała. W 1482 roku parafię połączono z sąsiednim Scole, a kościół stracił rację bytu. Większość źródeł umieszcza rozbiórkę kościoła około 1540 roku.

Relacja z 1602 roku podaje barwną, choć stronniczą wersję wydarzeń. Twierdzi, że kościół był kompletnie zrujnowany jakieś sześćdziesiąt lat wcześniej, obwinia miejscowego właściciela ziemskiego nazwiskiem Doily i opisuje, jak jego sługa wywoził kamienie. Wieżę zdążono już wtedy przerobić na gołębnik i uważa się, że właśnie ta praktyczna zmiana funkcji sprawiła, że w ogóle przetrwała.

Ze starej wsi stały do niedawna tylko dwa budynki: dwór i ten kościół. W pobliżu zachowały się też wały ziemne po dawnych zabudowaniach oraz średniowieczna fosa, a norfolkijski rejestr zabytków klasyfikuje cały teren jako stanowisko opuszczonej osady.

Zwiedzanie

Ruina stoi na polu tuż na północ od drogi A143, na wschód od Scole. Najlepiej potraktować ją jako krótki przystanek podczas szerszej wyprawy po pograniczu Norfolk i Suffolk, krainie pełnej kościołów z okrągłymi wieżami, cichych dróg i śladów dawnych wsi. Ponieważ obiekt leży na terenie rolnym, trzymaj się dostępnych ścieżek i szanuj okolicę.

Najczęstsze pytania

Czy można wejść do środka? Nie ma wnętrza, do którego można wejść. Zostało tylko wysokie na kilka metrów, nieregularne pozostałości muru wieży, które najlepiej oglądać z zewnątrz.

Czy ruina jest chroniona? Tak, jest zabytkiem w klasie Grade II.

Dlaczego wieża przetrwała, a kościół nie? Po przebudowie na gołębnik wieża była przydatna właścicielowi, więc zostawiono ją, a resztę rozebrano.

Kiedy rozebrano kościół? Według większości źródeł około 1540 roku, kilkadziesiąt lat po połączeniu parafii ze Scole.