Red Army Memorial in Babice nad Svitavou

Pomnik Armii Czerwonej w Babicach nad Svitavou to niewielki, ale wymowny monument upamiętniający radzieckich żołnierzy poległych w tej morawskiej wsi w ostatnich tygodniach II wojny światowej. Stoi w Babicach nad Svitavou, gminie w powiecie Brno-venkov w kraju południowomorawskim, i od lat figuruje w rejestrze zabytków kultury Republiki Czeskiej.

Gdzie stoi pomnik?

Babice nad Svitavou leżą w kraju południowomorawskim, w powiecie Brno-venkov, niedaleko rzeki Svitavy, w regionie znanym z krasowych jaskiń i pofałdowanego krajobrazu Moraw. Sam monument znajduje się na terenie wsi i jest ogólnodostępny — nie wymaga wykupienia biletu ani wcześniejszej rezerwacji.

Komu poświęcony jest pomnik?

Napis w języku czeskim na cokole głosi: „Cześć pamięci czerwonoarmiejców poległych w naszej gminie w roku 1945" — to zwięzłe podsumowanie funkcji miejsca. Na przedniej ściance pylonu, cyrylicą, wypisano trzynaście nazwisk poległych żołnierzy Armii Czerwonej. Szczególne miejsce w historii pomnika zajmuje kapitan gwardii Aleksiej Iwanowicz Mienszykow — pilot radzieckiego samolotu zestrzelonego nad Babicami 25 kwietnia 1945 roku, a więc na kilka dni przed kapitulacją Niemiec. Dopiero w 1978 roku, podczas prac historyków wojskowości poszukujących miejsca katastrofy, natrafiono na szczątki, które pozwoliły potwierdzić tożsamość pilota.

Jak wygląda monument?

Pomnik ma formę kwadratowego podestu wyłożonego płytami i obramowanego niskim obrzeżem. Na nim wznosi się smukły, graniasty pylon, którego zwieńczenie zwęża się konkawnie ku górze i kończy pięcioramienną gwiazdą — typowym symbolem upamiętnień żołnierzy Armii Czerwonej w Europie Środkowej. Podstawę pylonu otaczają niewielkie słupki połączone metalowym łańcuchem o kwadratowych ogniwach, zakończonym ostrymi kolcami — detal, który nadaje całości surowego, wojskowego charakteru, nawiązującego do estetyki powojennych pomników z lat czterdziestych i pięćdziesiątych.

Dlaczego miejsce jest ważne dla historii regionu?

Wiosna 1945 roku była dla Moraw czasem ostatnich, często krwawych starć frontu wschodniego — wojska sowieckie przesuwały się przez region w kierunku Brna i dalej na zachód, a lokalne walki, w tym starcia powietrzne, kosztowały życie zarówno żołnierzy, jak i cywilów. Pomnik w Babicach jest jednym z wielu drobnych, wiejskich upamiętnień tego okresu rozsianych po południowej Morawie — miejscem, które łączy ogólną historię wyzwolenia z konkretnym, udokumentowanym epizodem: śmiercią pilota, którego tożsamość ustalono dopiero kilkadziesiąt lat po wojnie.

Czy warto tu zajrzeć?

To przystanek raczej dla osób interesujących się historią XX wieku i militarnymi śladami wojny na Morawach niż punkt na trasie typowego zwiedzania. Warto połączyć wizytę ze zwiedzaniem okolicznych atrakcji regionu Moravský kras (Kras Morawski), znanego z jaskiń i wąwozów, do których Babice nad Svitavou stanowią wygodny punkt wyjścia.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał pomnik? Napis na monumencie wskazuje rok 1945 — czas, gdy w Babicach zginęli upamiętnieni żołnierze.

Komu poświęcony jest pomnik? Trzynastu żołnierzom Armii Czerwonej poległym we wsi w 1945 roku, w tym w szczególności kapitanowi Aleksiejowi Iwanowiczowi Mienszykowowi, pilotowi zestrzelonemu 25 kwietnia 1945 roku.

Jak wygląda pomnik? To graniasty pylon na kwadratowym podeście, zwieńczony pięcioramienną gwiazdą, otoczony słupkami połączonymi łańcuchem z kolczastymi ogniwami.

Czy pomnik jest chroniony prawnie? Tak, figuruje w czeskim rejestrze zabytków kultury (Památkový katalog).

Czy wstęp jest wolny? Tak, pomnik znajduje się w przestrzeni publicznej wsi i można go oglądać bez ograniczeń.