Jaroslav Marcha

Tablica pamiątkowa Jaroslava Marchy przypomina o jednym z najbardziej zasłużonych rodaków wsi Babice nad Svitavou na Morawach – pisarzu, dziennikarzu i polityku, który pod tym pseudonimem publikował przez całe życie, choć naprawdę nazywał się Dominik Nejezchleb-Marcha. Miejsce upamiętnienia znajduje się w rodzinnej miejscowości, z którą był związany od urodzenia aż po śmierć.

Kim był Jaroslav Marcha?

Dominik Nejezchleb-Marcha urodził się 26 maja 1880 roku w Babicích nad Svitavou, jeszcze w czasach Austro-Węgier. Zawodowo związał się najpierw z dziennikarstwem – w latach 1907–1910 pracował jako redaktor czasopism rolniczych. Od 1910 roku pełnił funkcję sekretarza Partii Agrarnej na Morawach i Śląsku, co otworzyło mu drogę do polityki krajowej. Zmarł 29 grudnia 1961 roku w Brnie w wieku 81 lat i został pochowany na Cmentarzu Centralnym w Brnie.

Jaką rolę odgrywał w polityce?

W latach 1918–1935 Marcha zasiadał w parlamencie jako poseł, a następnie, w latach 1935–1939, pełnił mandat senatora. Przez większość kariery należał do Republikańskiej Partii Ludu Rolniczego i Drobnych Rolników, znanej jako Partia Agrarna. W grudniu 1938 roku, w burzliwym okresie tuż przed okupacją, przystąpił do Partii Jedności Narodowej.

Czym zajmował się jako pisarz?

Poza działalnością polityczną Marcha tworzył utwory literackie osnute wokół tematyki wiejskiej, myśliwskiej i politycznej – gatunków bliskich jego własnym doświadczeniom z pracy w prasie rolniczej i życia na wsi. Jego dorobek doceniało środowisko literackie: w latach 1936–1941 przewodniczył Morawskiemu Kołu Pisarzy, jednemu z ważniejszych regionalnych zrzeszeń twórców tamtego okresu.

Jak upamiętniono go w Babicích nad Svitavou?

W rodzinnej wsi znajdują się dwa odrębne miejsca pamięci. Pierwsza tablica pamiątkowa, autorstwa Františka Pokorného, została odsłonięta w 1990 roku na domu, w którym Marcha przyszedł na świat. Druga powstała znacznie później – w grudniu 2011 roku, w pięćdziesiątą rocznicę jego śmierci, odsłonięto tablicę przy wieży widokowej na Alexandrowie, również w granicach Babic nad Svitavou. Ta druga tablica ma dodatkowe znaczenie dla miłośników leśnictwa: stała się 77. obiektem Panteonu Leśnego Szkolnego Zakładu Leśnego Masarykův Las Křtiny, sieci pamiątkowych miejsc poświęconych osobom zasłużonym dla morawskiego leśnictwa i przyrody.

Dlaczego warto tu zajrzeć?

Babice nad Svitavou to niewielka miejscowość, ale dzięki dwóm tablicom pamiątkowym stanowi punkt na mapie osób zainteresowanych historią czeskiej międzywojennej polityki agrarnej oraz regionalnej literatury morawskiej. To także okazja, by połączyć spacer do wieży widokowej na Alexandrowie ze zwiedzaniem miejsca narodzin postaci, która przez ponad dwie dekady współkształtowała krajową scenę polityczną.

Najczęstsze pytania

Kim naprawdę był Jaroslav Marcha? To pseudonim literacki Dominika Nejezchleba-Marchy, morawskiego pisarza, dziennikarza i polityka urodzonego w 1880 roku w Babicích nad Svitavou.

Gdzie w Babicích nad Svitavou znajdują się tablice ku jego pamięci? Jedna tablica, z 1990 roku, znajduje się na domu jego urodzenia, druga – z 2011 roku – przy wieży widokowej na Alexandrowie.

Jaką funkcję polityczną pełnił? Był posłem parlamentu w latach 1918–1935, a następnie senatorem w latach 1935–1939, głównie z ramienia Partii Agrarnej.

Czym zajmował się literacko? Pisał utwory o tematyce wiejskiej, myśliwskiej i politycznej oraz przez pięć lat przewodniczył Morawskiemu Kołu Pisarzy.

Gdzie jest pochowany? Na Cmentarzu Centralnym w Brnie, gdzie zmarł w 1961 roku.