Starý hrad

Starý hrad to ruina średniowiecznego zamku skryta w lesie nad doliną rzeki Svitavy, w gminie Olomučany, w okręgu Blansko, na Morawach w Czechach — w samym sercu Krasu Morawskiego.

Kiedy powstał Starý hrad?

Zamek wzniesiono pod koniec XIV wieku, a pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 1381 roku — co ciekawe, wówczas nazywano go po prostu „Nowym Zamkiem". Budowlę postawiono w miejscu strategicznym: na wzniesieniu górującym nad drogą prowadzącą z Brna przez dolinę Blanska, którą kontrolowała każda podróż i każdy transport towarów przemierzający ten fragment Moraw.

Kto władał zamkiem?

Jednym z właścicieli zamku był morawski margrabia Jošt. W 1411 roku zastawił go Vaňkowi Černohorskiemu z Boskovic — rodowi, który przez kolejne dekady odgrywał ważną rolę w historii tej części Moraw.

Jakie wydarzenia przetrwał zamek?

Twierdza nie ustała się od walk. W 1423 roku zdobyły ją wojska biskupa Jana Železnego, co pokazuje, jak istotnym punktem strategicznym był wówczas Starý hrad. Ostateczny cios nadszedł w 1470 roku, gdy zamek zburzyły wojska Macieja Korwina, króla Węgier — od tego momentu twierdza nigdy nie odzyskała swojej pierwotnej funkcji.

Co się stało z zamkiem po zniszczeniu?

Bracia Dobeš i Beneš Černohorští z Boskovic, którzy władali wówczas majątkiem, nie zdecydowali się na odbudowę zrujnowanej twierdzy. Zamiast tego wznieśli nowy, silniejszy zamek — Nový hrad — na przeciwległym końcu tego samego grzbietu skalnego. To rozstrzygnięcie na zawsze przypieczętowało los starszej budowli, która od tamtej pory pozostała opuszczona.

Co można zobaczyć na miejscu dzisiaj?

Po Starým hradzie zachowało się dziś niewiele: fragmenty murów, zagłębienia w terenie po dawnych budynkach oraz dwie szerokie fosy, które wciąż dobrze widać w krajobrazie lasu. Kontrast z pobliskim Nový hradem jest wyraźny — tam mury stoją do dziś na wysokości bliskiej pierwotnej, podczas gdy ze starszego zamku pozostał właściwie tylko zarys w terenie.

Jak dojechać i zaplanować wizytę?

Ruiny leżą w lesach nad Svitavą, między Blanskiem a Adamovem, w gminie Olomučany — a więc w samym środku Krasu Morawskiego, regionu znanego z jaskiń, wąwozów i licznych szlaków pieszych. Najwygodniej dotrzeć tu pieszo lub rowerem szlakami prowadzącymi od Blanska czy Adamova; warto połączyć wizytę ze zwiedzaniem lepiej zachowanego Nový hradu, który leży w bliskim sąsiedztwie. Ze względu na leśny, nierówny teren najlepszą porą na wycieczkę są miesiące od wiosny do jesieni, gdy ścieżki są suche i łatwiejsze do przejścia.

Najczęstsze pytania

Jak stary jest Starý hrad? Zamek powstał pod koniec XIV wieku — pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 1381 roku, choć wtedy nosił nazwę „Nowy Zamek".

Dlaczego zamek nazywa się Starý hrad, jeśli pierwotnie był „nowy"? Nazwa zmieniła się po tym, jak w pobliżu wzniesiono kolejny, silniejszy zamek — Nový hrad. Odtąd starsza budowla zaczęła być określana jako „Stary Zamek", w odróżnieniu od nowej twierdzy.

Co zniszczyło zamek? W 1470 roku twierdzę zburzyły wojska Macieja Korwina, króla Węgier. Wcześniej, w 1423 roku, zamek zdobyły też wojska biskupa Jana Železnego.

Co zostało z zamku do dziś? Fragmenty murów, zagłębienia terenu po budynkach oraz dwie szerokie fosy — reszta zabudowy nie przetrwała do naszych czasów.

Czy warto połączyć zwiedzanie z innym miejscem? Tak, w bezpośrednim sąsiedztwie leży znacznie lepiej zachowany Nový hrad, wzniesiony przez właścicieli po zniszczeniu Starého hradu.