Hrdinům od Zborova

Pomník Hrdinům od Zborova stoi w miejskim parku na nabrzeżu rzeki Svitavy w Blansku, w pobliżu dworca Blansko-město. To jeden z niewielu pomników legionowych z okresu międzywojennego, które przetrwały na terenie Czech w oryginalnej formie — dzięki temu, że mieszkańcy miasta ukryli go przed zniszczeniem podczas okupacji niemieckiej.

Komu poświęcony jest pomnik?

Pomnik upamiętnia czechosłowackich legionistów, którzy 2 lipca 1917 roku wzięli udział w bitwie pod Zborowem na froncie wschodnim (dzisiejsza Ukraina). W ataku uczestniczyło około 3500 żołnierzy brygady strzeleckiej, którzy przełamali kolejne linie obrony armii austro-węgierskiej. W walce zginęło 185 legionistów. Bitwa pod Zborowem stała się symbolem czechosłowackiego zrywu niepodległościowego i jednym z najważniejszych epizodów w historii legionów.

Kto stworzył pomnik i kiedy powstał?

Figurę zaprojektował akademicki rzeźbiarz Karel Babka, a odlana została w 1933 roku w jednej z blanieńskich odlewni — mieście znanym z długiej tradycji przemysłu żelaznego. Wykonaniem odlewu zajął się rzeźbiarz František Doležel z pobliskiego Bořitova. Postać żołnierza w pozycji szturmowej, z karabinem zakończonym bagnetem, wzorowana jest na legioniście Bohumilu Sypěnie. Cała rzeźba mierzy 380 centymetrów wysokości.

Jak pomnik przetrwał wojnę?

Historia pomnika jest równie ważna jak jego forma artystyczna. Podczas niemieckiej okupacji mieszkańcy Blanska ukryli figurę, chroniąc ją przed konfiskatą i przetopieniem — okupanci regularnie usuwali z przestrzeni publicznej pomniki o wymowie narodowej. Po wyzwoleniu w 1945 roku pomnik na krótko trafił do miejscowej sokolovni (siedziby organizacji sokolskiej), zanim w 1947 roku ustawiono go w obecnym miejscu nad Svitavą. Dzięki tej historii blanieński pomnik legionisty uchodzi za jeden z niewielu tego typu monumentów w Czechach, które ocalały w oryginalnej postaci.

Czy to zabytek kultury?

Tak. Ministerstwo Kultury Republiki Czeskiej uznało pomnik Hrdinům od Zborova za kulturową pamiątkę (kulturní památka), doceniając zarówno jego wartość artystyczną, jak i historyczne znaczenie jako świadectwa lokalnej pamięci o legionistach.

Gdzie dokładnie go znaleźć?

Pomnik stoi w parku miejskim ciągnącym się wzdłuż nabrzeża Svitavy, w łatwo dostępnej odległości spacerowej od dworca kolejowego Blansko-město. To dogodny punkt na krótki spacer łączący zwiedzanie centrum Blanska z odpoczynkiem nad rzeką.

Najczęstsze pytania

Kiedy odbyła się bitwa pod Zborowem? 2 lipca 1917 roku, na froncie wschodnim I wojny światowej, z udziałem około 3500 żołnierzy czechosłowackiej brygady strzeleckiej.

Kto jest autorem pomnika? Model figury stworzył akademicki rzeźbiarz Karel Babka, a odlew wykonał rzeźbiarz František Doležel z Bořitova; pomnik odlano w 1933 roku w Blansku.

Na kim wzorowana jest postać żołnierza? Na legioniście Bohumilu Sypěnie, przedstawionym w pozycji szturmowej z karabinem i bagnetem.

Dlaczego pomnik jest wyjątkowy? Bo przetrwał okupację niemiecką dzięki temu, że mieszkańcy Blanska ukryli go, zanim w 1947 roku wrócił na swoje miejsce nad Svitavą.

Gdzie dokładnie stoi pomnik? W parku miejskim na nabrzeżu Svitavy, blisko dworca Blansko-město.