Pomník obětem komunismu

Pomník obětem komunismu stoi w Sadach Miejskich (Městské sady) w Ústí nad Labem, w tym samym parku, w którym znajdują się też pomnik ofiar faszyzmu i pomnik ofiar Holokaustu. Odsłonięty w 1997 roku brązowy monument autorstwa Olbrama Zoubka przypomina o ludziach represjonowanych przez czechosłowacki reżim komunistyczny.

Gdzie dokładnie stoi pomnik?

Monument znajduje się w Sadach Miejskich w Ústí nad Labem, w sąsiedztwie innych miejsc pamięci tego parku - pomnika ofiar faszyzmu oraz granitowego pomnika ofiar Holokaustu w kształcie Gwiazdy Dawida. To rozmieszczenie nie jest przypadkowe: Sady Miejskie od lat pełnią rolę głównego miejsca upamiętniania ofiar XX-wiecznych represji w mieście, więc spacer po parku pozwala odwiedzić od razu kilka różnych, tematycznie odrębnych pomników.

Jak wygląda monument?

Na pomnik składa się figuratywna rzeźba z brązu oraz towarzysząca jej tablica pamiątkowa z napisem "OBĚTEM KOMUNISMU MĚSTO ÚSTÍ NAD LABEM 1997" (Ofiarom komunizmu, Miasto Ústí nad Labem, 1997). Forma rzeźbiarska nie jest abstrakcyjna czy symboliczna w sposób zagadkowy - to przedstawienie figuratywne, czytelne dla przechodnia bez znajomości kontekstu historycznego, co odróżnia ten monument od bardziej metaforycznego pomnika ofiar Holokaustu stojącego w tym samym parku.

Kto stworzył pomnik?

Autorem rzeźby jest Olbram Zoubek (1926-2017), jeden z najbardziej rozpoznawalnych czeskich rzeźbiarzy XX wieku, twórca m.in. maski pośmiertnej Jana Palacha oraz późniejszego, znanego na całą Czechię Pomníku obětem komunismu na praskim wzgórzu Petřín (odsłoniętego w 2002 roku, a więc pięć lat po wersji ústeckiej). Monument w Ústí nad Labem powstał z inicjatywy miasta, we współpracy z Konfederací politických vězňů (Konfederacją Więźniów Politycznych) - organizacją zrzeszającą osoby represjonowane w czasach komunizmu, i został odsłonięty 22 czerwca 1997 roku.

Kogo upamiętnia pomnik?

Pomnik ma charakter ogólny - upamiętnia ofiary reżimu komunistycznego w Czechosłowacji jako grupę, bez wskazywania konkretnych nazwisk na tablicy. Współtworzenie monumentu przez Konfederację Więźniów Politycznych wskazuje, że intencją fundatorów było oddanie hołdu przede wszystkim więźniom politycznym - osobom represjonowanym, uwięzionym lub prześladowanym przez władze komunistyczne po 1948 roku.

Dlaczego akurat w Ústí nad Labem?

Podobnie jak wiele czeskich miast, Ústí nad Labem po aksamitnej rewolucji 1989 roku szukało sposobu na upamiętnienie ofiar poprzedniego reżimu. Powierzenie zadania Olbramowi Zoubkowi - artyście o ugruntowanej renomie i osobistym doświadczeniu związanym z opozycją wobec komunizmu - nadało temu lokalnemu pomnikowi dodatkową wagę, zanim ten sam rzeźbiarz stworzył swoje najsłynniejsze dzieło na ten temat w Pradze.

Najczęstsze pytania

Kiedy odsłonięto pomnik? 22 czerwca 1997 roku.

Kto zaprojektował pomnik? Olbram Zoubek, czeski rzeźbiarz znany m.in. z maski pośmiertnej Jana Palacha i praskiego Pomníku obětem komunismu na Petříně.

Z czego wykonano pomnik? Z brązu - to figuratywna rzeźba wraz z towarzyszącą tablicą pamiątkową.

Gdzie dokładnie stoi monument? W Sadach Miejskich (Městské sady) w Ústí nad Labem, w pobliżu pomnika ofiar faszyzmu i pomnika ofiar Holokaustu.

Kto sfinansował powstanie pomnika? Miasto Ústí nad Labem, we współpracy z Konfederací politických vězňů (Konfederacją Więźniów Politycznych).

Czy to ten sam pomnik, co pomnik ofiar faszyzmu albo Holokaustu w Ústí nad Labem? Nie - to trzeci, odrębny monument w tym samym parku. Pomnik ofiar faszyzmu odnosi się do okresu II wojny światowej, granitowy pomnik w kształcie Gwiazdy Dawida upamiętnia konkretnie ústeckich Żydów zamordowanych w Holokauście, a opisany tu brązowy monument Olbrama Zoubka dotyczy osobnego okresu historycznego - represji komunistycznych po 1948 roku.