Pomník obětem bitvy u Guntramovic

Pomník obětem bitvy u Guntramovic to kamienny kopiec upamiętniający żołnierzy poległych w bitwie stoczonej tu w czasach wojny siedmioletniej. Stoi w spokojnym, leśno-łąkowym otoczeniu wzgórz na obrzeżach Guntramovic, części miasta Budišov nad Budišovkou, i choć nie jest atrakcją monumentalną, dla miłośników historii wojskowej Europy Środkowej to miejsce o wyjątkowo konkretnym rodowodzie — wiadomo dokładnie, co się tu wydarzyło i kiedy.

Gdzie dokładnie stoi pomnik?

Obiekt znajduje się na wysokości 679 m n.p.m., przy kaplicy św. Jana Nepomucena, na terenie Guntramovic wchodzących w skład gminy Budišov nad Budišovkou, w powiecie Opava, w kraju morawsko-śląskim. To pogórze na granicy Niziny Opawskiej i Wzgórz Guntramowickich, teren pofałdowany, częściowo zalesiony — okolica bardziej przypomina szlak turystyczny niż typowy punkt na mapie zabytków. Tuż obok przebiega Cesta česko-německého porozumění (Ścieżka czesko-niemieckiego porozumienia), łącząca kilka miejsc pamięci związanych ze wspólną, trudną historią obu narodów na tym terenie.

Co upamiętnia ten pomnik?

Kopiec oznacza zbiorowy grób żołnierzy poległych w bitwie pod Guntramovicami, która rozegrała się 28 czerwca 1758 roku w ramach wojny siedmioletniej. Austriacki generał Ernst Gideon von Laudon zaatakował wówczas pruski konwój zaopatrzeniowy zmierzający w stronę oblegających Ołomuniec wojsk Fryderyka Wielkiego. Starcie trwało około pięciu godzin, a Laudon ostatecznie musiał się wycofać — w wąskim, ściśle taktycznym sensie było to więc niepowodzenie austriackiej strony. Opóźnienie, jakie nałożył na pruski tabor, miało jednak konsekwencje wykraczające poza sam dzień bitwy: przyczyniło się do przebiegu kolejnego starcia pod Domašovem i, w szerszym ujęciu, do załamania się pruskiej inwazji na Morawy tego lata.

Jak wygląda sam pomnik?

To murowana z kamienia mogiła w kształcie czworobocznego ostrosłupa ściętego, zwieńczona metalowym krzyżem z wizerunkiem Chrystusa. Forma jest surowa i niewielka, bliższa dawnym kopcom pamięci niż okazałym pomnikom batalistycznym — co dobrze koresponduje z charakterem miejsca: cichego grobu żołnierzy obu walczących wówczas stron, a nie triumfalnego monumentu jednej z nich. Na tablicy umieszczono informację, że w tym miejscu znajduje się zbiorowy grób żołnierzy poległych w bitwie w czerwcu 1758 roku, oraz krótkie przesłanie o pojednaniu we wspólnej śmierci — formuła podkreślająca, że pod ziemią spoczywają razem żołnierze armii, które tego dnia stały naprzeciw siebie.

Czy pomnik był odnawiany?

Tak, w 1998 roku przeprowadzono jego renowację, dzięki której obiekt zachował się w dobrym stanie do dziś. Od 2002 roku przy pomniku odprawiana jest coroczna msza w intencji poległych — miejsce wciąż pełni więc żywą funkcję komemoratywną, a nie jest tylko historycznym reliktem.

Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy?

W bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się kaplica św. Jana Nepomucena oraz punkty wspomnianej Ścieżki czesko-niemieckiego porozumienia. W pobliżu, na Červenej horze, można też zobaczyć charakterystyczną formację bazaltową (tzw. lávový suk) oraz pomnikowe drzewo znane jako Złota Lipa — całość składa się na trasę spacerową łączącą historię, przyrodę i lokalną pamięć zbiorową.

Najczęstsze pytania

Co dokładnie upamiętnia pomnik w Guntramovicach? Zbiorowy grób żołnierzy poległych w bitwie pod Guntramovicami 28 czerwca 1758 roku, starciu austriacko-pruskim w trakcie wojny siedmioletniej.

Kto brał udział w bitwie? Wojska austriackie pod dowództwem generała Ernsta Gideona von Laudona zaatakowały pruski konwój zaopatrzeniowy. Starcie trwało około pięciu godzin i zakończyło się odwrotem strony austriackiej.

Jak wygląda pomnik? To kamienna mogiła w kształcie ściętego, czworobocznego ostrosłupa, zwieńczona metalowym krzyżem z wizerunkiem Chrystusa; w 1998 roku przeszła renowację.

Gdzie dokładnie się znajduje? Na wysokości 679 m n.p.m., przy kaplicy św. Jana Nepomucena w Guntramovicach, części gminy Budišov nad Budišovkou w powiecie Opava.

Czy przy pomniku odbywają się jakieś uroczystości? Tak, od 2002 roku co roku odprawiana jest tu msza w intencji poległych żołnierzy obu armii.