Bores

Bores to niewielki zamek myśliwski skryty w lasach Wojskowego Obszaru Ćwiczebnego Libavá, na terenie Wzgórz Odrzańskich (Oderské vrchy) w powiecie Ołomuniec. Stoi przy drodze łączącej dwie dawne, dziś zanikłe wsie — Velką Střelną i Jestřabí — i przez większość roku pozostaje niedostępny dla turystów, bo leży w środku aktywnego terenu wojskowego.

Jak Bores powstał?

Historia obiektu zaczyna się dużo skromniej, niż wskazuje na to nazwa "zamek". W 1882 roku stanął tu myśliwski dworek, wzniesiony na potrzeby ówczesnych właścicieli okolicznych lasów i pól. Dopiero w latach 1930–1931 hrabia Alfons Wrbna-Freudenthal przebudował skromny dworek na reprezentacyjną rezydencję myśliwską, którą od tego czasu nazywa się zamkiem Bores. W styczniu 1937 roku hrabia sprzedał zarówno budynek, jak i przynależne do niego grunty przemysłowcowi Pivnému z Loštic, który zainwestował w majątek znaczne środki. Nowy właściciel nie zdołał jednak długo cieszyć się posiadłością — po zajęciu Sudetów przez III Rzeszę utracił ją na skutek przesunięć własnościowych związanych z okupacją.

Co się stało po wojnie?

Po 1945 roku, a zwłaszcza po utworzeniu w 1947–1950 roku Wojskowego Obszaru Ćwiczebnego Libavá, cała okolica zmieniła charakter nieodwracalnie. Wojsko wchłonęło ponad dwadzieścia wsi i miejscowości, których zabudowania stały się celami ćwiczeń artyleryjskich i strzeleckich — wiele z nich, jak sąsiadujące z zamkiem Velká Střelná i Jestřabí, zostało w kolejnych dekadach systematycznie zniszczonych i dziś istnieją już tylko jako punkty na starych mapach. Zamek Bores przetrwał, choć znalazł się w granicach terenu zamkniętego, do którego dostęp cywilny jest ściśle reglamentowany.

Czy można zobaczyć zamek na własne oczy?

Owszem, ale tylko raz w roku. Obszar wojskowy Libavá pozostaje przez cały rok zamknięty dla ruchu turystycznego, jednak wojsko zgodziło się na jednodniowe wyjątki podczas cyklo-turystycznej imprezy "Bílý kámen" (Biały Kamień). W tym dniu trasy rowerowe i piesze prowadzą właśnie przez tereny, na których stoi Bores, umożliwiając zwiedzenie okolicy bez konieczności uzyskiwania specjalnych przepustek wojskowych. To jedna z niewielu okazji, by na własne oczy zobaczyć krajobraz, który przez większość roku jest zarezerwowany wyłącznie dla żołnierzy i poligonowych ćwiczeń.

Co warto wiedzieć przed wyjazdem?

Wojskowy Obszar Ćwiczebny Libavá to rozległy, w dużej mierze niedostępny teren o powierzchni ponad 235 km², obejmujący wzgórza, lasy i pozostałości po dawnych wsiach. Odwiedzając Bores w ramach dnia otwartego, warto zaplanować dłuższą trasę, która obejmie również okolice Velké Střelné i Jestřabí — to jedyny sposób, by zobaczyć na własne oczy, jak wyglądał krajobraz kulturowy tej części Moraw przed powstaniem poligonu. Ze względu na charakter terenu (dawne pole ćwiczeń, możliwość pozostałości materiałów wybuchowych) obowiązkowo trzymamy się wyznaczonych szlaków i nie oddalamy się od głównej trasy.

Najczęstsze pytania

Czy zamek Bores jest otwarty dla turystów przez cały rok? Nie. Znajduje się na terenie zamkniętego Wojskowego Obszaru Ćwiczebnego Libavá i dostępny jest publicznie tylko podczas okazjonalnych dni otwartych, głównie w ramach imprezy "Bílý kámen".

Skąd wzięła się nazwa "zamek", jeśli budynek zaczynał jako dworek myśliwski? Nazwa przyjęła się po przebudowie w latach 1930–1931, gdy hrabia Alfons Wrbna-Freudenthal nadał skromnemu dworkowi z 1882 roku bardziej reprezentacyjny, zamkowy charakter.

Co znajduje się w okolicy zamku? Bores stoi przy drodze między dwiema zanikłymi wsiami, Velką Střelną i Jestřabí, których zabudowania zostały zniszczone po utworzeniu poligonu wojskowego.

Jak dojechać na wydarzenie "Bílý kámen"? Trasa i punkt zbiórki są ogłaszane każdego roku przez organizatorów wydarzenia — warto śledzić lokalne ogłoszenia dotyczące Libavej, ponieważ dostęp do obszaru wojskowego jest ściśle regulowany i zmienny.