Potštát Castle

Zamek Potštát to niewielka rezydencja szlachecka w miasteczku Potštát na Nizinie Niskiego Jesionika, w powiecie Przerów. Dziś budynek pełni funkcje publiczne — mieści się w nim urząd gminy, biblioteka i izba pamięci regionu — ale jego historia sięga XIV wieku i obejmuje kolejne przebudowy renesansowe, barokowe i klasycystyczne.

Skąd wzięła się nazwa i pierwsza wzmianka o miejscu

Najstarszy zapis wiążący się z Potštátem pochodzi z 1322 roku, gdy w źródłach pojawia się niejaki Záviš z Potštátu — prawdopodobnie już wtedy w miejscu tym istniała jakaś obronna siedziba rodowa. Pierwsza udokumentowana wzmianka o samej twierdzy datowana jest na rok 1377: pojawia się ona w zapisie dotyczącym wiana żony Bočka z Kunštátu i Poděbrad, gdzie twierdza figuruje jako siedziba właścicieli miejscowego majątku. Od 1538 roku budowla zaczyna być w dokumentach nazywana już "hradem", czyli zamkiem.

Jak zamek zmieniał wygląd na przestrzeni wieków

W XVI wieku ród Podstatských z Prušinovic przebudował dotychczasową siedzibę w dwukondygnacyjny, czteroskrzydłowy zamek zbudowany wokół prostokątnego dziedzińca. Na początku XVII wieku Bernard Podstatský z Prušinovic przeprowadził kolejną, zasadniczą przebudowę — dobudował brakujące skrzydła i wzniósł wieżę.

Po bitwie pod Białą Górą w 1620 roku majątek został skonfiskowany dotychczasowym właścicielom i przekazany Karolinie d'Austria, nieślubnej córce cesarza Rudolfa II. Na przełomie XVII i XVIII wieku zamek trafił w ręce rodu Walderode — to Jan Jiří z Walderode odpowiadał za prace barokowe, skupione głównie na wnętrzach. Ślad po dawnej wieży zamkowej zachował się na fresku w kościele w górnej części miasta, namalowanym w latach 1742–43. Później zamek dzielili między siebie Walderodowie i ród Desfours, którzy pozostali współwłaścicielami aż do 1963 roku.

Przełomowym momentem był pożar z 1813 roku. Podczas powojennej odbudowy zrezygnowano z odtworzenia wieży, a budynek otrzymał klasycystyczną, empirową fasadę, którą można oglądać do dziś. Na południowej elewacji zachował się za to starszy, renesansowy rozkład okien — świadectwo najwcześniejszych przebudów. Budowla ma wymiary około 41 na 42,5 metra i łączy w sobie elementy renesansowe i barokowe.

Co dziś kryje się za zamkowymi murami

Od 1963 roku zamek jest własnością gminy. Mieści się w nim dziś siedziba urzędu miejskiego, biblioteka oraz sala do spotkań społeczności lokalnej. W kwietniu 2014 roku otwarto tu również stałą wystawę poświęconą historii regionu Potštátska, prezentującą dzieje miasteczka i okolicznych wsi. Zamek wymaga obecnie renowacji elewacji, co jest przedmiotem starań gminy o środki na remont.

Gdzie dokładnie leży zamek

Potštát leży na północ od Lipníka nad Bečvou, około 12 kilometrów na północny zachód od Hranic, w malowniczym terenie Niskiego Jesionika. Sam zamek stoi w centrum miasteczka i pełni dziś funkcję jego administracyjnego i kulturalnego serca.

Najczęstsze pytania

Czy zamek Potštát można zwiedzać? Budynek pełni funkcje urzędowe i biblioteczne, ale znajduje się w nim także dostępna dla zwiedzających wystawa historyczna poświęcona regionowi Potštátska, otwarta w 2014 roku.

Kto był właścicielem zamku? Na przestrzeni wieków zamek należał kolejno do rodów Podstatských z Prušinovic, do córki Rudolfa II Karoliny d'Austria, a następnie do rodzin Walderode i Desfours, które współwładały nim aż do 1963 roku, kiedy przeszedł na własność gminy.

Dlaczego zamek nie ma wieży? Wieża spłonęła w wielkim pożarze w 1813 roku i podczas odbudowy nie została odtworzona — zamiast niej budynek otrzymał klasycystyczną fasadę.

Jaki styl architektoniczny reprezentuje zamek? To budowla łącząca elementy renesansowe (widoczne m.in. w układzie okien na południowej elewacji) z późniejszymi przebudowami barokowymi i klasycystycznymi z XIX wieku.