Památník bigbítu

Památník bigbítu to niewielki pomnik w plzeńskich Chvojkovych lomach, upamiętniający wyjątkową rolę Plzenia w historii czechosłowackiej muzyki rockowej lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych, zwanej tam "bigbítem". Oficjalna nazwa dzieła brzmi Milník času — Milowy Kamień Czasu — i odnosi się do epoki, w której to właśnie to miasto, a nie stolica, stało się bramą dla młodych ludzi szukających dostępu do zachodniej muzyki rockowej.

Gdzie stoi pomnik i jak wygląda?

Obiekt znajduje się w Chvojkovych lomach, dawnym kamieniołomie przekształconym w park, na terenie dzielnicy Plzeň 2 – Slovany, we wschodniej części miasta (Východní Předměstí). Forma pomnika jest celowo surowa i prosta: centralnym elementem jest krąg o średnicy czterech metrów, którego obwód wyznaczają nieobrobione kamienie pochodzące z tutejszego kamieniołomu. Na tych kamieniach umieszczono drewniany symbol nawiązujący do ruchu antywojennego i pokoleniowej estetyki lat sześćdziesiątych, opatrzony napisem "Bigbít". Surowość materiału — kamień prosto z wyrobiska, drewno zamiast szlachetniejszych tworzyw — koresponduje z duchem epoki, którą pomnik przywołuje: czasem, gdy muzyka rockowa w Czechosłowacji rodziła się poza oficjalnym obiegiem, w garażach i na prowizorycznych scenach.

Kto stworzył pomnik i kiedy go odsłonięto?

Autorem Milníka času jest Jaroslav Šindelář, plzeński rzeźbiarz akademicki. Pomnik odsłonięto 1 maja 2009 roku, a koszty jego powstania pokryto ze zbiórki publicznej — inicjatywa wyszła więc od samych mieszkańców i środowiska związanego z lokalną sceną muzyczną, nie od władz miejskich. Wybór daty 1 maja nie był przypadkowy: w PRL-owskiej i czechosłowackiej tradycji dzień ten kojarzył się z oficjalnymi pochodami — postawienie w tym terminie pomnika muzyki kontrkulturowej niosło więc dodatkowe znaczenie symboliczne.

Dlaczego akurat Plzeń stał się "bramą" dla bigbítu?

Znaczenie pomnika wynika z konkretnej okoliczności geograficznej i technicznej: leżący blisko granicy z Niemcami Plzeń miał, w przeciwieństwie do Pragi, lepszy odbiór sygnału Radia Luxembourg, jednej z niewielu stacji nadających wówczas zachodnią muzykę rozrywkową i rockową. Dzięki temu młodzież z Plzenia i okolic miała łatwiejszy dostęp do nagrań i trendów muzycznych, które w głębi kraju docierały z opóźnieniem albo wcale. To uczyniło miasto nieformalnym centrum bigbítu w Czechosłowacji — rolę tę pomnik ma właśnie przypominać kolejnym pokoleniom mieszkańców i turystów.

Jaki związek ma pomnik z dorocznym festiwalem?

Od momentu odsłonięcia miejsce to co roku, 1 maja, gości festiwal muzyczny noszący tę samą nazwę — Milník času – Bigbít. Wydarzenie odbywa się w Chvojkovych lomach i nawiązuje repertuarowo do muzyki lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych, utrzymując żywą pamięć o tamtej scenie muzycznej. Dzięki temu Milník času funkcjonuje nie tylko jako statyczny obiekt komemoracyjny, ale jako stały punkt w kalendarzu kulturalnym miasta — pomnik i festiwal wzajemnie się uzupełniają, przyciągając zarówno starsze pokolenie pamiętające bigbít z pierwszej ręki, jak i młodszych odbiorców.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Památník bigbítu? W Chvojkovych lomach w Plzeniu, w dzielnicy Plzeň 2 – Slovany, we wschodniej części miasta.

Kto zaprojektował pomnik i kiedy go odsłonięto? Autorem jest plzeński rzeźbiarz akademicki Jaroslav Šindelář, a odsłonięcie miało miejsce 1 maja 2009 roku.

Z czego wykonany jest pomnik? Z nieobrobionych kamieni z lokalnego kamieniołomu ułożonych w krąg o średnicy czterech metrów, z drewnianym symbolem i napisem "Bigbít" pośrodku.

Dlaczego pomnik nazywa się Milník času? Nazwa oznacza "Milowy Kamień Czasu" i odnosi się do roli Plzenia jako miejsca, gdzie w czasach komunizmu docierała zachodnia muzyka rockowa dzięki lepszemu odbiorowi Radia Luxembourg niż w Pradze.

Czy w miejscu pomnika odbywają się jakieś wydarzenia? Tak, co roku 1 maja w Chvojkovych lomach organizowany jest festiwal muzyczny Milník času – Bigbít, nawiązujący do muzyki lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych.

Jak pomnik został sfinansowany? Środki na jego budowę zebrano w drodze zbiórki publicznej.