North Gosforth Chapel

North Gosforth Chapel to średniowieczna ruina w dzielnicy Melton Park w North Gosforth, na północnych obrzeżach Newcastle upon Tyne w Anglii. To cichy, skromny zabytek, a nie wielka atrakcja turystyczna, ale objęto go ochroną jako Scheduled Ancient Monument oraz obiekt wpisany do rejestru zabytków w kategorii Grade II*, co dobrze pokazuje jego znaczenie dla historii regionu.

Czym jest North Gosforth Chapel?

To niewielka średniowieczna kaplica, która służyła lokalnej społeczności. Do dziś zachowały się tylko jej pozostałości. Są one śladem dawnego North Gosforth, zanim okolica przybrała obecny, podmiejski kształt – wtedy była to wiejska osada w hrabstwie Northumberland, daleko od rozrastającego się miasta Newcastle.

Jak stara jest kaplica?

Najstarsza pisemna wzmianka o kapelanie przy tym miejscu pochodzi z 1296 roku. Architektura zachowanych fragmentów wskazuje jednak na początki kaplicy w XII wieku. To czyni ją jednym z najstarszych śladów codziennego życia religijnego w okolicy. Budowla podupadła w XVII wieku, a pochówki wokół niej trwały jeszcze w następnym stuleciu.

Jak odkryto ruiny?

Pozostałości wyszły na jaw w latach 50. XX wieku, podczas budowy osiedla Melton Park. Na tym polega urok miejsca: średniowieczna kaplica odnaleziona pośród dwudziestowiecznej zabudowy mieszkaniowej. Domy i ulice otaczają dziś ruiny, więc wizyta przypomina przejście z nowoczesnego przedmieścia do dużo starszej warstwy krajobrazu.

Co można zobaczyć?

Należy się spodziewać skromnych ruin, a nie odnowionego kościoła. Wartość miejsca tkwi w jego wieku, statusie ochronnym i otoczeniu domów. Badania archeologiczne uzupełniły obraz stanowiska. Badanie geofizyczne z 2005 roku wskazało, że po północnej stronie kaplicy znajdował się cmentarz. Na cmentarzu jeden z nagrobków nosi epitafium wierszem – drobny, łatwy do przeoczenia szczegół. W 2009 roku podczas prac archeologicznych (watching brief) przy montażu tablicy informacyjnej odnotowano ludzkie kości, co potwierdza, że w ziemi wokół ruin nadal spoczywają pochowani.

Ponieważ to teren cmentarny i chroniony zabytek, należy zachować szacunek: trzymać się dostępnych ścieżek, nie wchodzić na mury i nie naruszać gruntu.

Czy to ten sam obiekt co kościół Sacred Heart?

Nie, choć łatwo je pomylić. W North Gosforth stoi też wiktoriański kościół przy Great North Road, znany dziś jako Sacred Heart. Zbudowano go około 1865 roku jako kościół anglikański, na koszt Thomasa Eustace'a Smitha, właściciela Gosforth House i przyległych posiadłości. Słynie z witraży z początku lat 70. XIX wieku autorstwa Williama Morrisa, Edwarda Burne-Jonesa i Forda Madoxa Browna, a w 1912 roku przejęła go diecezja Hexham i Newcastle. Opisywane tutaj ruiny średniowiecznej kaplicy to osobne, znacznie starsze miejsce.

Dla kogo?

• Miłośnicy historii średniowiecza i archeologii.
• Pasjonaci lokalnej historii zainteresowani dziedzictwem Tyne and Wear.
• Spacerowicze i fotografowie szukający cichego, nietypowego przystanku na przedmieściach.
• Osoby łączące wizytę z pobliskim wiktoriańskim kościołem w krótką wycieczkę po North Gosforth.

Najczęstsze pytania

Czy North Gosforth Chapel to czynny kościół? Nie. To ruina średniowiecznej kaplicy, chroniona jako zabytek.

Kiedy po raz pierwszy odnotowano kaplicę? Kapelan jest wspomniany w 1296 roku, choć architektura wskazuje na początki w XII wieku.

Dlaczego ruiny stoją pośród domów? Odkryto je w latach 50. XX wieku przy budowie osiedla Melton Park, a domy powstały wokół nich.

Czy obiekt jest chroniony? Tak. To Scheduled Ancient Monument oraz obiekt Grade II*.

Czy jest tam cmentarz? Tak. Badanie z 2005 roku wskazało cmentarz po północnej stronie, a na jednym z nagrobków zachowało się epitafium wierszem.

Czy to to samo co kościół Sacred Heart? Nie. To odrębny wiktoriański budynek przy Great North Road, zbudowany około 1865 roku.