New Jewish cemetery in Prague-Smíchov

Nowy żydowski cmentarz na Smíchovie to niewielka, cicha nekropolia w praskiej dzielnicy Smíchov, ukryta tuż obok znanego cmentarza Malvazinky, z wejściem od ulicy Peroutkova. Powstał na początku XX wieku jako miejsce pochówku dla żydowskiej społeczności Smíchova, gdy istniejące wcześniej cmentarze przestały wystarczać na potrzeby rosnącej dzielnicy przemysłowej po drugiej stronie Wełtawy.

Kiedy powstał cmentarz?

Cmentarz założono w 1903 roku. Służył żydowskiej gminie Smíchova przez większość XX wieku, choć z czasem coraz rzadziej – ostatnie pochówki odbywały się sporadycznie aż do 1990 roku. Dziś to miejsce pamięci raczej niż czynna nekropolia, odwiedzane głównie przez badaczy historii lokalnej i osoby szukające śladów przedwojennej społeczności żydowskiej Pragi.

Jak duży jest cmentarz i ile zachowało się nagrobków?

Teren zajmuje około 6205 m². Zachowało się na nim mniej więcej 800 nagrobków – liczba stosunkowo skromna jak na cmentarz żydowski tej wielkości działki, co tłumaczy się częściowo zmianami, jakie zaszły w jego układzie w drugiej połowie XX wieku.

Co warto zobaczyć na miejscu?

Wschodnią część cmentarza dominuje okazały grobowiec w stylu neobarokowym, należący do rodziny Josefa i Rosy Porges z Portheim – jedna z najbardziej reprezentacyjnych budowli funeralnych na całym terenie. Wśród prostszych, skromniejszych nagrobków rozsianych po reszcie cmentarza można odnaleźć groby osób związanych z życiem kulturalnym i intelektualnym niemieckojęzycznej oraz żydowskiej Pragi.

Przy wejściu na cmentarz umieszczono tablicę pamiątkową poświęconą jego założycielom – to jeden z niewielu elementów, które w prosty sposób opowiadają o początkach tego miejsca odwiedzającym, którzy nie znają jego historii.

Jakie zmiany zaszły na terenie cmentarza po II wojnie światowej?

Po 1980 roku część północna cmentarza, na której znajdowały się groby dziecięce, została zredukowana. W miejscu dawnej sali ceremonialnej wzniesiono w latach 1982–1985 nowy budynek należący do Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego – decyzja typowa dla okresu, w którym wiele obiektów sakralnych mniejszości religijnych w Czechosłowacji zmieniało przeznaczenie lub było ograniczane.

Kto jest tu pochowany?

Wśród pochowanych na cmentarzu znajduje się poeta i tłumacz Fridrich Adler (1857–1938), związany z niemieckojęzycznym życiem literackim Pragi przełomu wieków. W 1956 roku na cmentarzu złożono urnę z prochami poety i prozaika Rudolfa Fuchsa (1890–1942), który zginął podczas nalotu bombowego w Londynie, gdzie przebywał na emigracji po ucieczce przed nazistowskim reżimem.

Najczęstsze pytania

Czy cmentarz jest ogólnodostępny? To zabytkowy, historyczny cmentarz, więc zwiedzanie warto traktować z szacunkiem należnym miejscu pochówku – najlepiej sprawdzić aktualne godziny otwarcia na miejscu lub u zarządcy cmentarza Malvazinky, z którym sąsiaduje.

Czym różni się ten cmentarz od słynnego Nowego Cmentarza Żydowskiego na Žižkovie? To dwa zupełnie różne miejsca. Cmentarz na Žižkovie, znany m.in. z grobu Franza Kafki, jest znacznie większy i bardziej znany. Cmentarz na Smíchovie to mniejsza, lokalna nekropolia założona kilkanaście lat wcześniej, służąca konkretnie społeczności tej dzielnicy.

Jak dojechać na miejsce? Wejście znajduje się od strony ulicy Peroutkova, tuż przy cmentarzu Malvazinky, do którego prowadzi kilka linii tramwajowych i autobusowych obsługujących Smíchov.