Nesmrtelným

Nesmrtelným (dosłownie „Nieśmiertelnym") to pomnik ofiar obu wojen światowych stojący w centrum Kralup nad Wełtawą, niewielkiego miasta w kraju środkowoczeskim, w powiecie mělnickim. Monument znajduje się tuż przy zachodniej stronie kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Wacława, w kierunku głównej ulicy i potoku Zákolanský.

Jak dotrzeć?

Kralupy nad Wełtawą leżą kilkanaście kilometrów na północny zachód od Pragi, przy linii kolejowej i drodze prowadzącej w stronę Mělníka i Slaného. Miasto ma własny dworzec kolejowy, z którego do centrum, gdzie stoi pomnik, można dojść pieszo w kilka minut. Sam monument stoi na widocznym miejscu przy kościele farnym, więc trudno go przeoczyć podczas spaceru po starówce.

Co przedstawia pomnik?

Na cokole z białego trawertynu stoi brązowa rzeźba przedstawiająca upadającego, rannego żołnierza — dzieło rzeźbiarza Jana Straki, znane pod tytułem „Zraněný" („Raniony"). Na przedniej części cokołu widnieje napis „NESMRTELNÝM 1914-1918 1939-1945", a niżej umieszczono skrzynkę z ziemią przywiezioną z pól bitewnych, na których walczyli czechosłowaccy legioniści — spod Zborowa, Terronu i Doss Alto. Zborów to miejscowość w dzisiejszej zachodniej Ukrainie, gdzie w 1917 roku legiony czechosłowackie stoczyły jedną z pierwszych samodzielnych bitew, Terron to miejsce walk we Francji w 1918 roku, a Doss Alto — wzgórze w północnych Włoszech, gdzie legioniści walczyli tego samego roku.

Jaka jest historia pomnika?

Pomnik odsłonięto uroczyście w 1930 roku jako hołd dla mieszkańców Kralup poległych podczas pierwszej wojny światowej. Po zakończeniu drugiej wojny światowej na cokole dopisano kolejne daty — 1939-1945 — rozszerzając tym samym pamięć o ofiary kolejnego konfliktu. Dzięki temu monument stał się wspólnym miejscem pamięci obu wojen, a nie tylko jednej z nich.

Kiedy odbywają się uroczystości?

Przy pomniku co roku organizowane są dwie oficjalne uroczystości z udziałem przedstawicieli miasta: w maju, w rocznicę zakończenia drugiej wojny światowej, oraz w październiku, przy okazji obchodów powstania Czechosłowacji. To dobry moment, by zobaczyć miejsce nie tylko jako zabytek, ale i żywy element lokalnej pamięci historycznej.

Najczęstsze pytania

Co oznacza napis „Nesmrtelným"? To czeskie słowo oznaczające „Nieśmiertelnym" — pomnik dedykowano pamięci poległych, których czyn miał przetrwać jako nieśmiertelny.

Kto jest autorem rzeźby? Autorem rzeźby przedstawiającej rannego żołnierza jest czeski rzeźbiarz Jan Straka.

Skąd pochodzi ziemia umieszczona w cokole? Z pól bitewnych Zborowa, Terronu i Doss Alto — miejsc, gdzie walczyli czechosłowaccy legioniści podczas pierwszej wojny światowej.

Kiedy odbywają się uroczystości przy pomniku? Co roku w maju (rocznica zakończenia II wojny światowej) i w październiku (rocznica powstania Czechosłowacji).