Chvatěruby Castle

Zamek Chvatěruby to ruiny renesansowej rezydencji położonej na prawym brzegu Wełtawy, w gminie Chvatěruby w powiecie mělnickim, w kraju środkowoczeskim. Choć dziś pozostały po nim głównie mury i fragmenty konstrukcji, miejsce to nosi ślady kilkusetletniej, burzliwej historii sięgającej średniowiecza.

Jak dotrzeć?

Chvatěruby leży około 3 km na południe od Kralup nad Wełtawą i mniej więcej 17 km na południowy zachód od Mělníka, w bezpośrednim sąsiedztwie rzeki Wełtawy. Ruiny zamku wznoszą się na niewielkim skalistym wzniesieniu nad prawym brzegiem rzeki, co czyni je dobrym celem krótkiej wycieczki z Pragi, oddalonej o niecałą godzinę jazdy samochodem. Okolica dobrze nadaje się też do zwiedzania rowerem, wzdłuż tras biegnących doliną Wełtawy.

Jak zaczęła się historia tego miejsca?

Pierwsza wzmianka o samej wsi Chvatěruby pochodzi z 1141 roku, kiedy to Ida, krewna księcia i późniejszego króla Władysława II, przekazała miejscowość klasztorowi w Doksanech. Już w XIII wieku istniała tu warowna siedziba szlachecka — w 1219 roku wzmiankowany jest jej właściciel, Rudiger z Chvatěrub. Za panowania tego rodu przy kościele funkcjonował raczej dwór obronny niż prawdziwy zamek.

Prawdziwy zamek powstał dopiero w XIV wieku. Pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 1366 roku, kiedy należał do praskiego patrycjusza Jakšy Bolka. Na przełomie XIV i XV wieku obiekt przeszedł w ręce rodu Zajíců z Hazmburka, jednej z ważniejszych rodzin możnowładczych ówczesnych Czech.

Co przetrwały wojny i przebudowy?

Rok 1467 przyniósł zamkowi poważny cios — został zdobyty i zniszczony przez wojska cesarskie. Na miejscu dawnego gotyckiego pałacu zamkowego w latach 1567–1576 wzniesiono nową, renesansową rezydencję z inicjatywy Jana z Valdštejna. Nowa budowla miała już charakter wygodniejszej siedziby niż surowej twierdzy obronnej.

Kolejny przełom nastąpił w 1616 roku, gdy majątek nabył ród Lobkowiczów. Rodzina nie korzystała jednak z zamku na stałe, przez co budynek zaczął popadać w ruinę, a wojna trzydziestoletnia jeszcze pogłębiła zniszczenia w wyniku grabieży. Odbudowę podjął dopiero po 1699 roku Kryštof Karel Voračický z Paběnic, który przeprowadził barokową przebudowę obiektu. Jego syn, Karel Josef, kontynuował prace w 1717 roku, wznosząc nowe, wielopiętrowe skrzydło mieszkalne — przy okazji usunięto większość dawnych elementów obronnych. Brak funduszy sprawił jednak, że inwestycji nigdy nie ukończono w pełni.

Nowe skrzydło szybko podupadło. W 1752 roku dwie silne burze — 4 lipca i 30 września — zerwały dach budynku, po czym rodzina Voračických zaniechała dalszych prac nad tą częścią zamku. W 1817 roku część opuszczonej konstrukcji się zawaliła. Dopiero w latach 40. XX wieku, z inicjatywy Klubu Czeskich Turystów, zabezpieczono pozostałe mury przed dalszą degradacją.

Czy zamek można dziś zwiedzać?

Ruiny zamku Chvatěruby znajdują się obecnie w rękach prywatnych, a prace konserwatorskie prowadzone są powoli. Obiekt nie jest udostępniony do zwiedzania — można go jednak oglądać z zewnątrz, spacerując po okolicy nad Wełtawą. To miejsce, które przemawia bardziej atmosferą i historią niż turystyczną infrastrukturą.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się zamek Chvatěruby? W gminie Chvatěruby, w powiecie mělnickim, na prawym brzegu Wełtawy, około 3 km od Kralup nad Wełtawą.

Czy zamek Chvatěruby można zwiedzać? Nie — obiekt jest w prywatnych rękach i nie jest udostępniony do zwiedzania wewnątrz, można go jednak oglądać z zewnątrz.

Kiedy powstał obecny wygląd zamku? Renesansową rezydencję wzniesiono w latach 1567–1576 na miejscu wcześniejszego gotyckiego zamku, a w 1717 roku dobudowano barokowe skrzydło mieszkalne.

Dlaczego zamek jest dziś ruiną? Nieukończone barokowe skrzydło ucierpiało w wyniku burz w 1752 roku, a część konstrukcji zawaliła się w 1817 roku — od tego czasu obiekt pozostaje w stanie trwałej ruiny.