Moulin Blanc

Moulin Blanc to ostatni zachowany wiatrak w Saint-Amand-les-Eaux, niewielkim uzdrowiskowym mieście w departamencie Nord, na północy Francji. Biała wieża stoi jako świadek epoki, gdy w okolicy pracowały dziesiątki młynów olejowych i mącznych, a dziś jest jedną z niewielu pamiątek po tym rzemiośle w regionie.

Kiedy powstał Moulin Blanc?

Wiatrak zbudował w 1802 roku Henri Van Looy, lokalny producent oleju, który chciał konkurować z innym wytwórcą działającym w mieście pod nazwiskiem Nicolle. Początek XIX wieku był w Saint-Amand-les-Eaux okresem rozkwitu produkcji olejów roślinnych — w samym 1862 roku pod uprawę rzepaku przeznaczono aż 45 hektarów ziemi w okolicy, a lokalni młynarze przetwarzali też siemię lniane i mak na olej.

Co czyni ten wiatrak wyjątkowym?

Moulin Blanc wyróżnia się na tle innych wiatraków regionu podwójną funkcją. Konstrukcja ma dwa poziomy pracy: jeden służył do mielenia mąki, drugi — do wytłaczania oleju z ziaren rzepaku i lnu. Taki dwufunkcyjny układ w jednym budynku był rzadkością i to właśnie ta cecha sprawia, że młyn uznaje się za jedyny obiekt tego typu na północ od Paryża. Drugim charakterystycznym elementem jest pomost biegnący wokół górnej części wieży, na którym młynarz mógł ręcznie obracać kaplicę (obrotową część z mechanizmem i skrzydłami) o 360 stopni za pomocą korby połączonej z wielokrążkiem — bez konieczności schodzenia na dół.

Jak długo działał młyn i co się z nim stało?

Produkcja trwała przez cały XIX wiek i pierwszą połowę XX wieku. Ostatnim młynarzem, który obsługiwał Moulin Blanc, był Donatien Lombart — zakończył działalność w 1952 roku. Po zamknięciu wiatrak stał opuszczony przez trzy dekady, a gdy w 1982 roku gmina Saint-Amand-les-Eaux wykupiła obiekt, z całej konstrukcji pozostała jedynie pusta, murowana wieża, bez mechanizmu i skrzydeł.

Jak wyglądała odbudowa?

Prace restauracyjne rozpoczęto w 1987 roku. Odtworzenie mechanizmu młyńskiego, konstrukcji nośnej i skrzydeł zajęło osiem lat — zwieńczeniem renowacji był montaż skrzydeł 1 czerwca 1995 roku, kiedy wiatrak po raz pierwszy od dekad odzyskał swój pełny, rozpoznawalny wygląd.

Co można zobaczyć w Moulin Blanc dzisiaj?

Obecnie w odrestaurowanej wieży działa muzeum poświęcone historii młynarstwa i produkcji olejów w regionie. Ekspozycję prowadzi Association des Amis des Moulins Amandinois (Towarzystwo Przyjaciół Młynów Amandinois) — lokalne stowarzyszenie zajmujące się ochroną dziedzictwa młynarskiego Saint-Amand-les-Eaux. Zwiedzający mogą zobaczyć zarówno zachowany mechanizm, jak i pomost z systemem obracania kaplicy, który był unikalnym rozwiązaniem technicznym swoich czasów.

Moulin Blanc leży w obrębie miasta znanego przede wszystkim z term i wód leczniczych, co czyni go łatwym do połączenia z wizytą w uzdrowisku — to naturalny dodatkowy punkt na trasie zwiedzania Saint-Amand-les-Eaux dla osób zainteresowanych historią przemysłu i architektury przemysłowej Nord.

Najczęstsze pytania

Czy Moulin Blanc wciąż działa jako młyn? Nie, produkcja zakończyła się w 1952 roku. Obecnie obiekt funkcjonuje jako muzeum poświęcone historii młynarstwa w regionie.

Co produkowano w Moulin Blanc? Młyn miał podwójną funkcję — mielono w nim mąkę oraz wytłaczano olej z ziaren rzepaku, lnu i maku, co było rzadkością wśród wiatraków tego typu.

Dlaczego nazywa się go "ostatnim wiatrakiem" Saint-Amand-les-Eaux? Ponieważ jest jedynym wiatrakiem, który przetrwał w mieście, choć w XIX wieku działało tu wiele podobnych młynów olejowych i mącznych.

Kiedy odbudowano wiatrak? Gmina wykupiła opuszczoną wieżę w 1982 roku, a pełną renowację — łącznie z montażem skrzydeł — zakończono w 1995 roku.