Monument to Jan Žižka in České Budějovice

Pomnik Jana Žižki stoi w Czeskich Budziejowicach na skrzyżowaniu ulic Žižkova i Novohradská, tuż przy zachodniej elewacji dawnych koszar noszących imię tego samego wodza. To trzymetrowy, konny posąg z brązu, przedstawiający jednego z najsłynniejszych dowódców epoki husyckiej, Jana Žižkę z Trocnova.

Kto stworzył pomnik?

Autorem rzeźby jest czeski artysta Karel Dvořák, którego podpis widnieje na cokole wraz z datami 1926–1940 – okresem, w którym pracował nad koncepcją i wykonaniem dzieła. Odlew z brązu powstał już po jego śmierci, w praskiej odlewni w dzielnicy Žižkov, skąd zresztą wywodzi się nazwa tej części miasta, również związana z postacią husyckiego wodza.

Dlaczego pomnik trafił akurat do Budziejowic?

Historia lokalizacji posągu jest bardziej skomplikowana, niż mogłoby się wydawać. Pierwotnie planowano ustawić go na Rynku Staromiejskim w Pradze, w zwężonej części placu przed ratuszem – taką rekomendację wydała powojenna komisja planistyczna miasta w 1949 roku. Ten plan jednak nie doszedł do skutku. Rozważano również przekazanie rzeźby do Táboru, miasta silnie związanego z ruchem husyckim, ale i ten pomysł upadł, ponieważ Tábor dysponował już własnym pomnikiem Žižki.

Ostatecznie posąg trafił do Czeskich Budziejowic i w 1951 roku stanął przed tamtejszym ratuszem. Nie pozostał tam jednak na stałe – siedem lat później rada miasta zdecydowała o jego przeniesieniu na skrzyżowanie ulic Novohradská i Žižkova, gdzie ustawiono go wiosną 1959 roku, przed budynkiem dawnych koszar Žižki. W tym miejscu pomnik stoi do dziś.

Kim był Jan Žižka?

Jan Žižka z Trocnova to jedna z najważniejszych postaci w historii Czech – husycki wódz wojskowy, znany z niezwykłej skuteczności taktycznej i uporu, mimo utraty wzroku w trakcie kampanii wojennych. Jego wizerunek na koniu, w pełnym rynsztunku, stał się w czeskiej ikonografii symbolem oporu i niezłomności, dlatego pomniki poświęcone jego postaci znajdują się w kilku miastach kraju.

Co warto wiedzieć, planując wizytę?

Pomnik znajduje się przy jednym z ruchliwszych skrzyżowań w Czeskich Budziejowicach, co ułatwia dotarcie na miejsce zarówno pieszo, jak i komunikacją miejską – w pobliżu krzyżują się główne arterie prowadzące w stronę centrum oraz w kierunku Novohradskiej. To dobry punkt orientacyjny dla osób zwiedzających miasto od strony wschodniej części zabudowy miejskiej, poza ścisłym historycznym centrum.

Najczęstsze pytania

Kto jest autorem pomnika Jana Žižki w Czeskich Budziejowicach? Rzeźbę zaprojektował Karel Dvořák, a jego podpis wraz z datami 1926–1940 znajduje się na przedniej części cokołu.

Gdzie dokładnie stoi pomnik? Na skrzyżowaniu ulic Žižkova i Novohradská, przed zachodnią fasadą dawnych koszar Žižki.

Czy pomnik zawsze stał w tym samym miejscu? Nie. Najpierw, w 1951 roku, ustawiono go przed ratuszem w Czeskich Budziejowicach, a dopiero w 1959 roku przeniesiono na obecną lokalizację.

Dlaczego pomnik nie trafił do Pragi ani Táboru? Plan umieszczenia go na Rynku Staromiejskim w Pradze nie został zrealizowany, a Tábor odrzucił propozycję, ponieważ miał już własny pomnik Žižki.

Z czego wykonany jest pomnik? To odlew z brązu, o wysokości około trzech metrów, przedstawiający Jana Žižkę na koniu.