Monastery of Knights of the Cross with the Red Star in the Old Town of Prague

Klasztor Rycerzy Krzyżowych z Czerwoną Gwiazdą stoi na Starym Mieście w Pradze, tuż przy czeskim przyczółku Mostu Karola. To siedziba jedynego zakonu rycerskiego założonego na ziemiach czeskich — miejsce, które od XIII wieku było ściśle związane z przeprawą przez Wełtawę i z ruchem pielgrzymów zmierzających do praskiego rynku staromiejskiego.

Kto założył zakon krzyżowców z czerwoną gwiazdą?

Zakon powołała do życia Anežka Přemyslovna (św. Anna Czeska) jako bractwo szpitalne w 1233 roku. Papież zatwierdził jego regułę w 1237 roku, co uczyniło go pierwszym zakonem rycerskim wywodzącym się bezpośrednio z Czech, a nie sprowadzonym z zagranicy. Zadaniem braci było prowadzenie szpitala i opieka nad pielgrzymami oraz chorymi — dlatego lokalizację wybrano nieprzypadkowo, w węźle komunikacyjnym przy przeprawie przez rzekę, na głównej drodze prowadzącej do staromiejskiego rynku.

Kiedy powstał budynek klasztoru?

Budowę kompleksu na brzegu Wełtawy, w pobliżu dawnego Mostu Judyty (poprzednika Mostu Karola), rozpoczęto 21 maja 1252 roku. Most Judyty biegł nieco inaczej niż późniejszy Most Karola — bardziej w kierunku północnym, a barokowa część konwentu przy kościele św. Franciszka z Asyżu stoi dziś właśnie na jego dawnych fundamentach.

Jaki związek łączy klasztor z Mostem Karola?

W 1253 roku czeski król Wacław I nadał zakonowi prawo poboru myta i opłat mostowych, nakładając jednocześnie obowiązek strzeżenia i utrzymania przeprawy. Krzyżowcy pełnili tę funkcję przez cały okres istnienia Mostu Judyty, a prawa i obowiązki wygasły dopiero po ukończeniu budowy Mostu Karola w XIV wieku. Dzięki temu klasztor był przez ponad sto lat instytucją nierozerwalnie związaną z przeprawą przez rzekę w samym centrum Pragi.

Jak zmieniał się kompleks na przestrzeni wieków?

Po okresie stabilizacji zakonu rozpoczęto szeroko zakrojoną barokową przebudowę całego założenia. Skrzydło od strony ulicy Křižovnickiej ukończono w 1663 roku. Nowy kościół klasztorny konsekrowano w 1688 roku, po dziewięciu latach prac budowlanych — jego projekt przygotował architekt Jean Baptiste Mathey. To właśnie ten barokowy kształt kompleksu, widoczny dziś od strony placu Křižovnickiego, ulicy Platnéřskiej i nabrzeża Wełtawy, jest efektem tamtej przebudowy.

Gdzie dokładnie leży klasztor?

Zespół klasztorny znajduje się w Pradze 1, na Starym Mieście, w obrębie ograniczonym placem Křižovnickim, nabrzeżem Wełtawy oraz ulicami Platnéřską i Křižovnickiej. To bezpośrednie sąsiedztwo staromiejskiego przyczółka Mostu Karola sprawia, że klasztor mija niemal każdy, kto przechodzi przez most w stronę Starego Miasta.

Najczęstsze pytania

Czy to najstarszy czeski zakon rycerski? Tak — zakon Krzyżowców z Czerwoną Gwiazdą, założony w 1233 roku przez Anežkę Přemyslovnę i zatwierdzony przez papieża w 1237 roku, jest jedynym zakonem rycerskim, który powstał na ziemiach czeskich, a nie został sprowadzony z zagranicy.

Dlaczego klasztor zbudowano akurat w tym miejscu? Ze względu na bliskość przeprawy przez Wełtawę — najpierw Mostu Judyty, a potem Mostu Karola — oraz na położenie przy głównej drodze pielgrzymkowej i handlowej prowadzącej do rynku staromiejskiego.

Jaki związek miał zakon z utrzymaniem mostu? Od 1253 roku, na mocy nadania króla Wacława I, krzyżowcy pobierali myto mostowe i byli zobowiązani do strzeżenia oraz utrzymania przeprawy — obowiązek ten wygasł po ukończeniu Mostu Karola w XIV wieku.

Co dziś można zobaczyć z historycznej zabudowy? Obecny wygląd kompleksu to głównie efekt barokowej przebudowy z XVII wieku, w tym kościoła klasztornego konsekrowanego w 1688 roku według projektu Jeana Baptiste’a Matheya, oraz skrzydła od strony ulicy Křižovnickiej ukończonego w 1663 roku.