Viniční sloup

Viniční sloup to niewielka, ale znacząca barokowa kolumna stojąca tuż przy Moście Karola w praskiej Starówce, na Křižovnickim náměstí. Choć wielu turystów mija ją bez zatrzymania, zmierzając w stronę mostu, jej historia sięga XVII wieku i wiąże się z zapomnianą dziś instytucją, która niegdyś nadzorowała praskie winnice.

Kto i kiedy postawił tę kolumnę?

Kolumnę wykonano w 1676 roku. Jej autorem jest Jan Jiří Bendl, uznawany za jednego z najważniejszych praskich rzeźbiarzy wczesnego baroku. Smukły, zwężający się ku górze trzon kolumny zdobią rzeźbione pędy winorośli z gronami winogron, oplatające go na całej długości. Trzon wieńczy kapitel w porządku korynckim, a na jego szczycie stoi postać św. Wacława w zbroi i książęcej koronie, trzymającego w jednej ręce włócznię ze sztandarem, w drugiej tarczę.

Dlaczego akurat św. Wacław i winorośl?

Połączenie postaci św. Wacława z motywem winorośli nie jest przypadkowe — patron czeskiej państwowości uchodził też za opiekuna winiarzy. Pełna, oficjalna nazwa zabytku brzmi „sloup se sochou sv. Václava – vinařský, se zbytky dlažby Juditina mostu", co wprost odsyła do funkcji, jaką kolumna pełniła pierwotnie. Stała bowiem przed siedzibą praskiego Urzędu Winiarskiego (Viniční úřad) — instytucji nadzorującej uprawę winorośli i produkcję wina w mieście, gdzie winnice od średniowiecza zajmowały spore połacie stoków wokół Pragi.

Co stało się z kolumną po zniesieniu urzędu?

Urząd Winiarski zlikwidował cesarz Józef II w 1783 roku w ramach swoich reform administracyjnych. Sama kolumna przetrwała jednak dłużej niż instytucja, którą reprezentowała. Podczas przebudowy Křižovnickiego náměstí w połowie XIX wieku przeniesiono ją z pierwotnego miejsca na obecną lokalizację, przy południowo-wschodnim narożniku kościoła św. Franciszka Serafickiego, tworzącego zespół klasztorny krzyżowników z czerwoną gwiazdą.

Co kryje się pod kolumną?

Ciekawostką, o której nie wie większość przechodniów, jest to, że u podstawy kolumny zachowały się fragmenty bruku dawnego Mostu Judyty (Juditin most) — pierwszego kamiennego mostu w Pradze, zbudowanego w XII wieku i poprzednika dzisiejszego Mostu Karola. Most Judyty runął podczas powodzi w 1342 roku, a jego pozostałości odkrywano stopniowo podczas prac budowlanych w rejonie Starego Miasta. Ich obecność przy Viničním sloupie łączy w jednym miejscu dwie różne warstwy praskiej historii — średniowieczną inżynierię mostową i nowożytną tradycję winiarską.

Gdzie dokładnie go szukać i jak długo tam zabawić?

Kolumna stoi dosłownie kilka kroków od staromiejskiej wieży mostowej, na trasie, którą i tak przemierza niemal każdy turysta zmierzający na Most Karola. Nie wymaga specjalnego objazdu ani biletu wstępu — wystarczy spojrzeć w bok, mijając Křižovnickie náměstí. Obejrzenie kolumny i przeczytanie tabliczki informacyjnej zajmuje dosłownie chwilę, ale warto to zrobić, bo to jeden z niewielu widocznych śladów po praskim winiarstwie sprzed reform józefińskich.

Czy to zabytek chroniony prawem?

Tak — kolumna wraz z rzeźbą figuruje w rejestrze zabytków kultury od 1964 roku, co oznacza, że podlega ochronie konserwatorskiej jak inne cenne obiekty małej architektury sakralnej w centrum Pragi.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie stoi Viniční sloup? Na Křižovnickim náměstí w praskiej Starówce, tuż przy staromiejskim przyczółku Mostu Karola, przy południowo-wschodnim narożniku kościoła św. Franciszka Serafickiego.

Kto wykonał kolumnę i kiedy? Kolumnę wykonał w 1676 roku Jan Jiří Bendl, jeden z czołowych praskich rzeźbiarzy wczesnego baroku.

Dlaczego kolumnę nazywa się „winniczą"? Bo pierwotnie stała przed siedzibą praskiego Urzędu Winiarskiego nadzorującego miejskie winnice, a jej trzon zdobią rzeźbione motywy winorośli i gron.

Co znajduje się pod kolumną? Zachowane fragmenty bruku dawnego, XII-wiecznego Mostu Judyty — pierwszego kamiennego mostu w Pradze, poprzednika Mostu Karola.

Czy zwiedzanie kolumny wymaga biletu? Nie — kolumna stoi w przestrzeni publicznej na placu, dostępna bez opłat przez cały rok.