Menhartovský palác

Menhartovský palác to barokowa kamienica na praskim Starym Mieście, wciśnięta między ulicę Celetną a Štupartską, o krok od Rynku Staromiejskiego. Nazwa, choć brzmi jak tytuł szlachecki, pochodzi od jednego z dawnych właścicieli — a sam budynek kryje pod barokową fasadą znacznie starszą historię.

Gdzie dokładnie stoi pałac?

Budynek zajmuje działkę pomiędzy Celetną 17 a Štupartską 12, w samym sercu Starego Miasta, kilka minut spacerem od Wieży Prochowej i Rynku Staromiejskiego. To lokalizacja typowa dla najstarszej, średniowiecznej zabudowy praskiego centrum — wąska, głęboka parcela odziedziczona po kamienicach, które stały tu jeszcze przed epoką baroku.

Skąd wzięła się dzisiejsza forma pałacu?

Obecny kształt budynek zawdzięcza przebudowie sprzed około 1700 roku, kiedy na miejscu kilku starszych domów powstał jeden barokowy pałac. Historia działki sięga jednak znacznie dalej — najstarsza wzmianka o jednym z domów, które tu stały, pochodzi z 1402 roku, a dokument sprzedaży z 1413 roku wymienia już nazwę własną posesji, „U kóz". Wśród kolejnych właścicieli byli między innymi Kryštof Harant z Polžic i Bezdružic oraz Adam z Valdštejna, a później Jan Kristián Stubig. To jednak nazwisko jednego z późniejszych posiadaczy, Jana Bedřicha Menharta, przylgnęło do budynku na stałe.

Piaryści i XVIII-wieczna przebudowa

W 1752 roku pałac trafił w ręce zakonu pijarów, którzy urządzili w nim swoje kolegium. Funkcję dyrektora pełnił wówczas historyk Gelasius Dobner, jedna z ważniejszych postaci czeskiego oświecenia. Kolejna zmiana nastąpiła w 1780 roku, gdy budynek przeszedł w ręce prywatne — uruchomiono w nim manufakturę wyrobów jedwabnych i wełnianych, a sam pałac przebudowano w duchu wczesnego klasycyzmu, prawdopodobnie według projektu Františka Hegera.

Co warto zobaczyć wewnątrz?

Jednym z ciekawszych detali, które przetrwały do dziś, jest drewniana rzeźba Herkulesa z lwem, umieszczona pod klatką schodową. Pochodzi z połowy XVIII wieku i przypisywana jest rzeźbiarzowi i snycerzowi Lazarowi Widmannowi — to właśnie ona przypomina o barokowo-klasycystycznym rodowodzie wnętrz, mimo licznych przebudów budynku na przestrzeni wieków.

Do czego służy pałac dzisiaj?

Od 1964 roku Menhartovský palác figuruje jako zabytek kultury, a we wnętrzach działa dziś Divadlo v Celetné — teatr, który wykorzystuje historyczne mury do współczesnej działalności scenicznej. To połączenie starej architektury z żywą funkcją kulturalną sprawia, że budynek nie jest jedynie fasadą do oglądania z zewnątrz, lecz miejscem, do którego można wejść i zobaczyć spektakl.

Najczęstsze pytania

Czy pałac można zwiedzać? Budynek nie pełni funkcji muzealnej, ale mieści się w nim czynny teatr, więc wejść można w ramach wydarzeń kulturalnych — spektakli i innych wydarzeń organizowanych przez Divadlo v Celetné.

Skąd pochodzi nazwa „Menhartovský"? Od nazwiska Jana Bedřicha Menharta, jednego z historycznych właścicieli budynku.

Jak stary jest budynek? Obecna, barokowa forma pałacu pochodzi sprzed roku 1700, ale działka i stojące na niej wcześniej domy mają udokumentowaną historię sięgającą co najmniej 1402 roku.

Czy w pałacu zachowały się oryginalne elementy wystroju? Tak — pod klatką schodową znajduje się XVIII-wieczna drewniana rzeźba Herkulesa z lwem.

Gdzie dokładnie szukać budynku? Na Starym Mieście w Pradze, pomiędzy ulicami Celetną i Štupartską, w bliskim sąsiedztwie Rynku Staromiejskiego.