Maria column in Staré Město

Figura Matki Bożej ze sceny Zwiastowania stoi na samym końcu ścieżki Na Dlážkách w Telczu, na Starym Mieście (Staré Město), tuż przy bramie prowadzącej na przykościelny cmentarz. Razem z sąsiadującą figurą archanioła Gabriela tworzy dwuosobową kompozycję Zwiastowania – ostatni akcent całego ciągu barokowych rzeźb prowadzącego od grobli w stronę kościoła Nawiedzenia Panny Marii.

Gdzie dokładnie stoi ta figura?

Rzeźba zamyka trasę spacerową Na Dlážkách, biegnącą wzdłuż brzegu Stawu Staromiejskiego. Ustawiono ją bezpośrednio przed bramą cmentarną, po lewej stronie kompozycji – po prawej stoi towarzyszący jej Gabriel. To ostatni punkt alejki, zanim wędrowiec wejdzie na teren przykościelny.

Jak wygląda sam cokół i figura?

Postać Marii spoczywa na prostym, prostokątnym cokole o lekko zwężającym się ku górze trzonie i profilowanej podstawie, zwieńczonym profilowanym, wysuniętym gzymsem – ten sam typ postumentu, jaki zastosowano przy pozostałych rzeźbach tej samej trasy. Razem z figurą Gabriela tworzy scenę zwiastowania: moment, w którym anioł oznajmia Marii wieść o narodzinach Chrystusa.

Kto wykonał tę rzeźbę?

Cały zespół siedmiu–dziewięciu barokowych figur wzdłuż Na Dlážkách powstał w latach 1742–1749 z inicjatywy rzeźbiarza Kašpara Obera, pochodzącego z Kostelca (Questenberg). Badacze wiążą fundację całego założenia z miejscowym bractwem mieszczańskim czczącym Oczyszczenie Marii Panny, działającym pod duchową opieką jezuitów – na taki związek mogą wskazywać niewyraźne już dziś litery wyryte na cokołach niektórych figur.

Jaką funkcję pełniła cała trasa rzeźb?

Ciąg figur wzdłuż Na Dlážkách miał charakter „świętej drogi" – szeregu wizerunków świętych, które stopniowo przygotowywały pielgrzyma zmierzającego do kościoła na modlitwę i refleksję. Wzdłuż trasy stoją: Anioł Stróż, archanioł Michał, święty Jan Nepomucen, święta Maria Magdalena, święty Wendelin oraz archanioł Rafał, a całość zamyka właśnie podwójna grupa Zwiastowania – Maria i Gabriel – tuż przy wejściu na cmentarz. Sama ścieżka została wybrukowana w latach 1798–1810 z inicjatywy szpitalnego kapelana Ignáca Chornitzera, który kazał ułożyć ją z prostokątnych, wielkoformatowych płyt kamiennych – stąd zresztą wzięła się jej nazwa (dlažba to po czesku bruk).

Co znajduje się dalej, za bramą cmentarną?

Za figurami rozciąga się przykościelny cmentarz z nagrobkami sięgającymi XVI wieku oraz kaplicą świętego Rocha z 1652 roku. Sam kościół Nawiedzenia Panny Marii, do którego prowadzi cała trasa, ma tradycję sięgającą 1099 roku, zachował elementy gotyckie sprzed 1386 roku, a jego nawę przebudowano w stylu barokowym w 1647 roku.

Najczęstsze pytania

Czym jest scena Zwiastowania, którą tworzy ta figura? To biblijny moment, w którym archanioł Gabriel oznajmia Marii wieść o poczęciu Chrystusa – w rzeźbie przedstawiony jako dwie odrębne figury zwrócone ku sobie, ustawione po obu stronach ścieżki.

Dlaczego figurę nazywa się czasem „kolumną Marii"? W katalogach zabytków i bazach danych pomniki maryjne bywają opisywane zbiorczo jako „kolumny Marii" niezależnie od dokładnej formy – w rzeczywistości jest to jednak samodzielna figura na cokole, część większej kompozycji Zwiastowania, a nie klasyczny słup morowy czy wotywny.

Kto wykonał figurę? Kašpar Ober, rzeźbiarz odpowiedzialny za cały zespół barokowych rzeźb wzdłuż ścieżki Na Dlážkách, powstałych w latach 1742–1749.

Jak dotrzeć do figury? Idąc pieszo ścieżką Na Dlážkách wzdłuż Stawu Staromiejskiego od strony grobli w kierunku Starego Miasta – figura stoi na samym końcu trasy, tuż przed bramą cmentarną.

Czy warto zobaczyć tylko tę figurę, czy całą trasę? Ta rzeźba ma sens przede wszystkim jako zwieńczenie całej alejki – spacer od grobli, z zatrzymaniem się przy każdej z wcześniejszych figur, zajmuje 20–30 minut i pozwala zrozumieć zamysł całego założenia jako „świętej drogi" do kościoła.