Laermolen

Laermolen to zabytkowy młyn wodny na rzece Mark, przy Molenstraat, między Hoogstraten a Minderhout, w belgijskiej prowincji Antwerpia. Współrzędne miejsca to w przybliżeniu 51,410 N, 4,772 E. Historia młyna sięga co najmniej końca XIV wieku — pierwsze wzmianki o obiekcie o tej nazwie pochodzą z lat 1381–1405, choć część źródeł wskazuje, że budowla mogła istnieć jeszcze wcześniej. Już wtedy młyn należał do panów Hoogstraten, którzy sprawowali nad nim władzę feudalną.

Jak zmieniała się funkcja młyna?

Laermolen przez wieki wielokrotnie zmieniał przeznaczenie. Pierwotnie, w średniowieczu, był młynem zbożowym. W XV wieku przekształcono go w młyn olejowy, a w kolejnym stuleciu ponownie służył do mielenia zboża. Ta elastyczność funkcji odzwierciedla zmieniające się potrzeby okolicznych mieszkańców — młyn był bowiem młynem banalnym (przymusowym), co oznaczało, że lokalni rolnicy mieli obowiązek mleć tu swoje zboże, a posiadanie własnych żaren ręcznych było zabronione.

Co przetrwało wojny i pożary?

Historia Laermolen nie była spokojna. Budowlę zniszczono w 1585 roku w wyniku działań wojennych między siłami hiszpańskimi a partyzantką Gezów, którzy pustoszyli ten region Niderlandów. Drewniana konstrukcja młyna spłonęła również w 1586 roku, po czym odbudowano ją około 1620 roku. W 1714 roku wzniesiono dwa oddzielne młyny wodne po przeciwnych brzegach Marku: młyn do mielenia kory garbarskiej na lewym brzegu oraz młyn olejowy na prawym, połączone wspólnym, szerokim strzechowym dachem osłaniającym oba koła wodne.

Kiedy młyn przeżywał rozkwit?

Po odnowieniu mostu w 1744 roku i wyprostowaniu koryta rzeki Mark, Laermolen wszedł w okres największej świetności. Młyn olejowy służył wówczas nie tylko do produkcji oleju, lecz także do mielenia kory dębowej wykorzystywanej przez liczne garbarnie działające w okolicy — był to ważny surowiec dla lokalnego rzemiosła skórniczego.

Dlaczego młyn przestał działać?

Schyłek Laermolen nastąpił na przełomie XIX i XX wieku. Młyn olejowy zamknięto w 1860 roku, a pozostałą część zespołu zaprzestano eksploatować w 1913 roku, gdy właściciele sprzedali prawa do piętrzenia wody. W 1911 roku rozebrano śluzę oraz młyn zbożowy znajdujący się na lewym brzegu, pozostawiając jedynie opuszczone, częściowo rozebrane ruiny młyna olejowego.

Jak wygląda Laermolen dzisiaj?

Losy zabytku odmieniły się dzięki lokalnym entuzjastom. Od 1995 roku stowarzyszenie De Laermolen prowadziło starania o odbudowę pozostałości młyna. Prace restauracyjne, zrealizowane przez firmę młynarską Thomaes, zakończono w 2004 roku, a obiekt uroczyście otwarto ponownie 25 kwietnia 2004 roku. Dziś Laermolen odzyskał wygląd zbliżony do tego sprzed dwustu lat i ponownie potrafi tłoczyć olej z wykorzystaniem siły wody — pozostając żywym świadectwem historii młynarstwa w regionie Hoogstraten.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się Laermolen? Przy Molenstraat nad rzeką Mark, pomiędzy Hoogstraten a Minderhout, w Belgii.

Jak długa jest historia młyna? Pierwsze wzmianki pochodzą z końca XIV wieku (1381–1405), a więc młyn liczy sobie ponad sześćset lat.

Czy młyn działa obecnie? Po restauracji zakończonej w 2004 roku młyn ponownie tłoczy olej z wykorzystaniem napędu wodnego, choć na mniejszą, pokazową skalę niż w przeszłości.

Co produkowano w Laermolen? W różnych okresach mielono tu zboże, tłoczono olej oraz mielono korę dębową dla garbarni.