Salm-Salm Molen

Salm-Salm Molen to drewniany wiatrak stojący przy Minderhoutakker w Hoogstraten, w belgijskiej prowincji Antwerpia. Choć obecna konstrukcja pochodzi z początku XX wieku, historia młyna w tym miejscu sięga znacznie dalej i wiąże się z lokalną szlachtą oraz codziennym życiem okolicznych rolników.

Skąd wzięła się nazwa?

Nazwa młyna nawiązuje do rodu Salm-Salm, który od czasów Królestwa Niderlandów (po 1815 roku) sprawował nad nim patronat — wtedy to obiekt trafił z powrotem w ręce księcia Konstantina von Salm-Salm. Wcześniej, w okresie francuskich rządów dyrektoriatu, młyn został skonfiskowany, co pokazuje, jak mocno jego losy splatały się z burzliwą historią regionu na przełomie XVIII i XIX wieku.

Jak dawno powstał pierwszy młyn w tym miejscu?

Pierwsze wzmianki o młynach w Hoogstraten sięgają 1381 roku. Ówczesny wiatrak stał jednak w innym miejscu — przy Minderhoutsestraat — i dopiero w 1571 roku, z inicjatywy hiszpańskiego gubernatora Don Luisa Carrillo de Castilla, przeniesiono go na obecną lokalizację przy Minderhoutakker.

Czym był banmolen?

Młyn pełnił funkcję tzw. banmolen — instytucji charakterystycznej dla dawnego ustroju feudalnego. Oznaczało to, że okoliczni mieszkańcy byli zobowiązani mleć swoje zboże właśnie w tym młynie, oddając w zamian część uzyskanej mąki lub plonu jako opłatę. Taki system zapewniał właścicielowi młyna stały dochód, a jednocześnie czynił go ważnym punktem gospodarczym dla całej okolicy.

Co się stało z młynem z 1571 roku?

Konstrukcja z XVI wieku, będąca młynem typu standardowego (kozłowego), przetrwała aż do 5 kwietnia 1902 roku, kiedy to została przewrócona przez silny wiatr. Katastrofa nie oznaczała jednak końca historii młyna w tym miejscu — młynarz Van de Mierop podjął się odbudowy jeszcze tego samego roku.

Co zostało z poprzedniej konstrukcji?

Przy odbudowie w 1902 roku wykorzystano wiele elementów starego młyna, w tym koło zapadkowe (tzw. catch wheel) pochodzące z 1834 roku. Dzięki temu nowa konstrukcja, choć powstała od podstaw po katastrofie, zachowała fizyczną ciągłość ze swoim poprzednikiem sprzed wieków.

Jak długo młyn pracował?

Odbudowany w 1902 roku wiatrak pozostawał czynny aż do 1968 roku, przez blisko siedem dekad służąc lokalnym rolnikom do mielenia zboża.

Jaki status ma dziś Salm-Salm Molen?

Od 5 stycznia 1973 roku młyn figuruje jako chroniony zabytek, a od 3 sierpnia 1981 roku ochroną krajobrazową objęto również otaczający go teren jako chronione dziedzictwo krajobrazowe. Mimo zakończenia działalności przemysłowej w 1968 roku, młyn nie stoi bezczynnie — jest uruchamiany co najmniej raz w miesiącu, co pozwala odwiedzającym zobaczyć jego skrzydła w ruchu.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Salm-Salm Molen? Młyn stoi przy Minderhoutakker w Hoogstraten, w prowincji Antwerpia, w północnej Belgii, niedaleko granicy z Holandią.

Czy młyn można zwiedzać? Obiekt jest chronionym zabytkiem i regularnie uruchamiany co najmniej raz w miesiącu — warto sprawdzić lokalne źródła co do aktualnych dni otwarcia dla zwiedzających.

Czym różni się obecny młyn od tego z XVI wieku? Obecna konstrukcja pochodzi z 1902 roku i zastąpiła wcześniejszy młyn kozłowy z 1571 roku, zniszczony przez wiatr. Mimo to zachowano część oryginalnych elementów, np. koło zapadkowe z 1834 roku.

Dlaczego młyn nazywa się Salm-Salm? Nazwa pochodzi od rodu Salm-Salm, do którego młyn należał od 1815 roku, po okresie konfiskaty w czasach francuskiego dyrektoriatu.