Heimeulen

Heimeulen to zabytkowy wiatrak korzeczny (typ beltmolen) stojący w Meerle, wsi należącej do belgijskiej gminy Hoogstraten, tuż przy granicy z Holandią. Znany jest też pod nazwami Heimolen oraz Molen van Mertens — od nazwiska rodziny, która przez dziesięciolecia prowadziła tu produkcję mączną i olejarską.

Skąd wziął się ten wiatrak?

Młyn powstał w 1851 roku z inicjatywy Corneela Mertensa jako murowany wiatrak zbożowo-olejowy. Co ciekawe, budowniczowie nie zaczynali od zera — wykorzystali elementy konstrukcyjne pochodzące z innego młyna, działającego wcześniej w pobliżu Heihoeve w osadzie Groot Eyssel, również w granicach Meerle. Taka „recyklingowa" budowa nie była w tamtych czasach rzadkością — transport gotowych, ciężkich elementów drewnianych i kamiennych z jednego miejsca na drugie bywał tańszy niż wznoszenie ich od podstaw.

Jak wyglądały jego najgorsze i najlepsze chwile?

Historia Heimeulen nie była pozbawiona dramatycznych momentów. We wrześniu 1907 roku w młyn uderzył piorun, wywołując pożar. Szkody udało się naprawić i wiatrak wrócił do pracy. Przez kolejne dekady prowadził go J. Mertens-Havermans, aż do zaprzestania działalności produkcyjnej w 1952 roku. Zaledwie siedem lat później, 7 grudnia 1959 roku, obiekt objęto ochroną konserwatorską jako zabytek — co uchroniło go przed rozbiórką typową dla wielu wiejskich młynów w tamtym okresie.

Pierwsza poważna renowacja nastąpiła w 1972 roku, kiedy bracia Caers z Retie przywrócili mu sprawność. Uroczyste ponowne uruchomienie młyna odbyło się 23 września 1972 roku. Prawdziwie gruntowna odbudowa miała miejsce jednak dopiero na przełomie wieków: w latach 2001–2009 holenderska firma młynarska Molenbouw De Jongh z Veldhoven przywróciła Heimeulen pełną zdolność do mielenia zboża — nie jako dekoracyjny obiekt, lecz działający mechanizm.

Co można dziś zobaczyć na miejscu?

Wiatrak ma murowaną, ceglaną wieżę przykrytą dachem pokrytym łupkiem w charakterystycznym układzie „wolfsdak" (dach o skośnie ściętych krawędziach, przypominający kształtem wilczy grzbiet), z kalenicą biegnącą w poprzek konstrukcji, od czoła w stronę tyłu budowli. Na terenie zachowało się także mechaniczne wyposażenie dawnej maalderii (młynarni) — czyli urządzenia służące niegdyś do przemiału zboża, uzupełniające funkcję samego wiatraka.

Współrzędne geograficzne obiektu to w przybliżeniu 51,473, 4,804 — Heimeulen leży na skraju Meerle, w krajobrazie typowym dla północnej Kempenii: płaskim, otwartym terenie rolniczym, gdzie wiatraki od wieków były naturalnym elementem sylwetki wsi.

Najczęstsze pytania

Czy Heimeulen wciąż może mleć zboże? Tak — dzięki renowacji przeprowadzonej w latach 2001–2009 młyn odzyskał pełną sprawność techniczną jako działający mechanizm młynarski, a nie jedynie obiekt muzealny.

Dlaczego młyn nazywa się też Molen van Mertens? Od nazwiska Corneela Mertensa, który zbudował go w 1851 roku, oraz rodziny Mertens-Havermans, prowadzącej młyn operacyjnie aż do 1952 roku.

Od kiedy Heimeulen jest zabytkiem? Ochronę konserwatorską otrzymał 7 grudnia 1959 roku, kilka lat po zakończeniu działalności produkcyjnej.

Gdzie dokładnie znajduje się Heimeulen? W Meerle, miejscowości wchodzącej w skład gminy Hoogstraten w prowincji Antwerpia, blisko granicy z Holandią.