kpt.Zdeněk Hornych + 7.4.1964

Pomník kpt. Zdeňka Hornycha to skromna tabliczka pamiątkowa ukryta w lesie na południe od Běleč nad Orlicí, w okolicach Krňovic i Třebechovic pod Orebem. Upamiętnia czeskiego pilota wojskowego, który zginął tu w katastrofie samolotu myśliwsko-bombowego w 1964 roku. Miejsce nie znajduje się przy głównym szlaku turystycznym — trzeba dojść od rozstaju turystycznego Obory–Hradecké lesy, co samo w sobie czyni odwiedziny spokojnym, leśnym spacerem z historycznym celem.

Kim był kpt. Zdeněk Hornych?

Zdeněk Hornych urodził się 28 stycznia 1930 roku. Był kapitanem czechosłowackiego lotnictwa wojskowego, absolwentem Wojskowej Akademii Lotniczej (LVA) w Hradcu Králové, którą ukończył w 1951 roku. W chwili śmierci miał na koncie 1249 godzin nalotu, z czego 420 godzin wylatał na samolocie MiG-15 — sporo jak na tamte czasy, co wskazuje na doświadczonego pilota, a nie żółtodzioba. Służył w 28. Samolotowym Pułku Bombowym stacjonującym w Čáslavi, w jego 3. eskadrze.

Co się wydarzyło 7 kwietnia 1964 roku?

Feralnego dnia, o godzinie 18:07, kpt. Hornych wykonywał rutynowe ćwiczenie bombardowania na poligonie na południe od wsi Krňovice koło Třebechovic pod Orebem. Pilotował samolot MiG-15 SB o numerze burtowym 0552. Podczas nalotu na cel naziemny doszło do awarii silnika RD-45 — zniszczeniu uległa tarcza turbiny, która przebiła osłonę turbiny, tylny zbiornik paliwa oraz kadłub maszyny. Hornych katapultował się, jednak zrobił to na wysokości zaledwie 15 metrów nad ziemią — zbyt nisko, by spadochron zdążył się w pełni rozwinąć. Pilot spadł na ziemię razem z fotelem katapultowym i zginął na miejscu.

Dlaczego pomnik stoi akurat w lesie?

Miejsce upamiętnia dokładną lokalizację katastrofy — las na południe od Krňovic, w rejonie poligonu, na którym prowadzono ćwiczenia bojowe czechosłowackiego lotnictwa w latach 60. XX wieku. To typowy dla Czech model upamiętniania: skromna tabliczka lub kamień w miejscu, gdzie naprawdę doszło do tragedii, a nie na cmentarzu czy w centrum miasta. Dzięki temu pomnik ma wyraźnie osobisty, kameralny charakter — odwiedzają go głównie okoliczni mieszkańcy, grzybiarze i pasjonaci historii lotnictwa wojskowego.

Kto dba o pomnik dzisiaj?

Miejsce od co najmniej 2014 roku utrzymuje pan Vlasta Krčmář, lokalny mieszkaniec, który regularnie odwiedza ten fragment lasu (m.in. podczas grzybobrania) i dba, by tabliczka nie zarosła i pozostała w dobrym stanie. Dzięki takim prywatnym inicjatywom setki podobnych, niewielkich miejsc pamięci po całych Czechach przetrwały dekady bez oficjalnej opieki instytucjonalnej.

Najczęstsze pytania

Jak dojechać do pomnika kpt. Hornycha? Najlepszym punktem wyjścia jest rozstaj turystyczny Obory–Hradecké lesy, skąd szlakami leśnymi dochodzi się do miejsca katastrofy na południe od Krňovic, niedaleko Třebechovic pod Orebem.

Jaki samolot rozbił się w tym miejscu? Był to MiG-15 SB (numer burtowy 0552), samolot szkolno-bojowy używany przez czechosłowackie lotnictwo wojskowe do ćwiczeń bombardowania i ostrzału celów naziemnych.

Czy pilot miał szansę przeżyć katapultowanie? Nie — katapultował się na wysokości zaledwie 15 metrów, co jest wysokością zbyt niską, by spadochron zdążył się otworzyć. Zginął w chwili uderzenia o ziemię.

Czy pomnik jest oficjalnie utrzymywany przez wojsko lub gminę? Nie ma wzmianek o oficjalnej, instytucjonalnej opiece — miejsce od lat dba lokalny mieszkaniec, pan Vlasta Krčmář, co jest typowe dla wielu podobnych pomników katastrof lotniczych w Czechach.

Czy w pobliżu są inne atrakcje turystyczne? Tak — okolica należy do kompleksu Hradeckich Lasów (Hradecké lesy), popularnego wśród spacerowiczów i rowerzystów, z siecią oznakowanych szlaków i rozstajów turystycznych w rejonie Běleč nad Orlicí i Třebechovic pod Orebem.