Antimony - Stanislava Srazil

Pamiątkowa tablica Stanislava Srazila w Horních Ředicach przypomina o jednym z uczestników operacji Antimony – trzyosobowej grupy czechosłowackich spadochroniarzy wysłanych z Wielkiej Brytanii do okupowanych Czech podczas drugiej wojny światowej. Tablicę umieszczono na budynku we wsi w 1994 roku, kilkadziesiąt lat po zakończeniu wojny, jako lokalny hołd dla żołnierza związanego z tym miejscem.

Kim był Stanislav Srazil?

Stanislav Srazil urodził się 7 maja 1919 roku w Pohránovie koło Dašic, niedaleko od miejsca, w którym dziś stoi poświęcona mu tablica. Podczas wojny wstąpił do czechosłowackich sił zbrojnych działających poza granicami okupowanego kraju i został wyszkolony jako radiotelegrafista – umiejętność kluczowa dla łączności między ruchem oporu w kraju a władzami czechosłowackimi na uchodźstwie w Londynie.

Na czym polegała operacja Antimony?

Antimony była jedną z wielu operacji spadochronowych zorganizowanych przez czechosłowacki wywiad wojskowy współpracujący z brytyjskim Kierownictwem Operacji Specjalnych. Do grupy, oprócz Stanislava Srazila, należeli František Zázvorka i Lubomír Jasínek. Ich zadaniem było nawiązanie kontaktu z grupami ruchu oporu na terenie Czech, dostarczenie im sprzętu radiowego oraz przywrócenie łączności radiowej z Londynem, która w wyniku wcześniejszych aresztowań i dekonspiracji została przerwana. Srazil pełnił w grupie funkcję zastępcy dowódcy oraz szyfranta, co czyniło go jedną z kluczowych osób odpowiedzialnych za bezpieczeństwo przekazywanych informacji.

Jak zakończyła się jego misja?

16 stycznia 1943 roku Srazil został aresztowany przez niemiecką policję bezpieczeństwa w Horní Kalné, w okolicznościach, które do dziś nie zostały w pełni wyjaśnione. Po zatrzymaniu Niemcy zmusili go do udziału w tzw. grze radiowej – operacji dezinformacyjnej prowadzonej pod kryptonimem Hermelín, w ramach której przechwycone radiostacje wykorzystywano do wysyłania fałszywych komunikatów do Londynu, mających na celu zmylenie czechosłowackiego wywiadu i wystawienie kolejnych grup dywersyjnych. Srazil był ostatnim z trójki członków Antimony, który pozostał w rękach Niemców. Ostatecznie został przewieziony do Małej Twierdzy w Terezínie, gdzie 20 kwietnia 1944 roku został stracony.

Dlaczego warto odwiedzić to miejsce?

Tablica w Horních Ředicach to skromny, ale ważny element pamięci o czechosłowackim ruchu oporu czasu wojny – jeden z wielu takich znaków rozsianych po kraju, upamiętniających konkretnych ludzi zaangażowanych w konspiracyjną walkę z okupantem. Dla osób interesujących się historią drugiej wojny światowej i losami spadochroniarzy wysyłanych z Anglii to punkt, który pozwala połączyć suchą historię operacji wywiadowczych z losem konkretnej osoby związanej z tym regionem.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się tablica? Na budynku we wsi Horní Ředice, w regionie Pardubickim we wschodnich Czechach.

Kiedy tablicę odsłonięto? W 1994 roku.

Kim był Stanislav Srazil? Czechoslowackim żołnierzem, radiotelegrafistą i zastępcą dowódcy trzyosobowej grupy spadochronowej Antimony, straconym przez Niemców w 1944 roku w Terezínie.

Czym była operacja Antimony? Misją spadochronową zorganizowaną z Londynu, mającą na celu wsparcie łącznościowe czechosłowackiego ruchu oporu w okupowanych Czechach.